Angliya va DR Congo: Hujumda O'zgarishlar Zarurmi?

Angliya old chiziqqa intilmoqda, lekin qo‘l tormozi hanuz tortilgan. Eng katta savol esa o‘rtada: Declan Rice va Elliot Anderson birga maydonga tushishi kerakmi?

Bu bahs bejiz emas. Tomoshabin ham, mutaxassis ham jamoani yanada hujumkor ko‘rishni xohlaydi – ikkita “o‘ninchi raqam”, ijodkor futbolchilar, emas, ikkita “oltinchi raqam”, ya’ni chuqur markaziy tayanchlar. Lekin gap shundaki, Rice ham, Anderson ham hozirgi Premyer-liganing eng sifatli markaziy yarim himoyachilaridan. Ularning har ikkisi to‘p bilan ham, to‘psiz ham o‘yin ritmini belgilay oladi.

Elliot Anderson uzatmalar diapazoni bilan ajralib turadi. Keng ko‘rish, chiziqlar orasiga kesuvchi paslar, o‘yin tezligini birdan o‘zgartira olish – uning asosiy quroli. Declan Rice esa butun o‘yin davomida “yugurib tugamaydigan” dvigatel. Maydonni yutib boradi, pressingda ham, orqaga qaytishda ham mehnat qiladi. Shunday bo‘lsa-da, ikkisidan hech bo‘lmaganda bittasi ko‘proq oldinga borishi, hujumga qo‘shilishi kerakligi aniq.

Klublarida ular odatda chuqurroq o‘ynaydi, hujumni yakunlashdan ko‘ra, uni boshlab berishadi. To‘pni himoyadan olib chiqadi, hujumchilarni ishga tushiradi, ammo o‘sha zarba beriladigan zonaga kamdan-kam kirib boradi. Milliy jamoada esa bu odat ularni ortga tortishi mumkin.

Murabbiylar shtabining g‘oyasi tushunarli: ikkala tayanchning chuqur joylashuvi qanot himoyachilariga hujumga faolroq qo‘shilish uchun sug‘urta beradi. Fullbeklar yuqoriga ko‘tariladi, zonalarini esa Rice va Anderson yopib beradi. Nazariyada bu ishlaydi. Ammo agar o‘yin 60-daqiqaga borib ham ochilmasa, pozitsion bosim natija bermasa, unda ijobiy, dadil o‘zgarishlar kerak bo‘ladi.

Almashtirishlar har doim xavf. To‘g‘ri nuqtaga, to‘g‘ri vaqtda qo‘l urgan murabbiy maqtovga to‘ladi. Xato qilsa, bir lahzada ustunlikni boy berib, o‘yin nazoratini raqibga topshirishi mumkin. Ayniqsa, ko‘p futbolchini oldinga tashlab, orqa chiziqni ochib qo‘yish – qarshi hujum uchun taklifnomaga aylanadi.

Bu safar raqib – DR Congo. Bu jamoa Panama emas. Ular bu bosqichga tasodifan kelgani yo‘q, Afrikada AFCON musobaqasida o‘z kuchini ko‘rsatib bo‘lgan jamoa. Qarshi hujumda xavfli, tezkor, jismonan kuchli. Angliya buni unutmasligi kerak.

Shu bilan birga, qo‘l tormozini ham tortib o‘ynab bo‘lmaydi. Oldinga o‘tkir pas berishdan cho‘chish, xavfli kombinatsiyadan qochish – bunday turnirda jazolanadi. Har bir keskin pas ham manzilga yetmaydi, albatta. Ammo bu urinishlar davom etishi kerak. Qancha ko‘p eshik qoqilsa, shuncha ko‘p darvoza ochiladi.

Kutilayotgan manzara yana bir “past blok”. DR Congo chuqur joylashib, zonani yopib o‘ynashi ehtimoli katta. To‘p esa ko‘proq Angliya nazoratida bo‘ladi. Shunday o‘yinda maydon tashqarisidan zarbalar, uzoq masofadan yo‘l topish juda muhim. Angliya buni yetarlicha sinamagan – bu safar esa bu qurolni ishga solish vaqti kelgan.

Gana va Panama bilan bo‘lgan o‘yinlardagi yondashuvni bu yerga ko‘chirib bo‘lmaydi. Ayrim bo‘laklar, ayrim tamoyillar qoladi, lekin umumiy mentalitet o‘zgarishi shart. Bu – “yutishimiz kerak” degan o‘yin emas, bu – “yutmasak, ketamiz” degan bosqich.

Bu bosimni Angliya futbolchisi yaxshi biladi. Milliy libosni kiyganingda, ayniqsa Jahon chempionati pley-offida, nafas ham boshqacha olinadi. Raqib qog‘ozda zaifroq bo‘lsa ham, bu hech narsani kafolatlamaydi. 2016-yil Fransiyada Iceland bilan bo‘lgan o‘yin buni allaqachon isbotlagan. “Yutishimiz kerak edi” degan o‘yin yana bir fojia bo‘lishi mumkin.

Shu bois asosiy talab bitta: maksimal konsentratsiya. Bir lahzalik bo‘shashish – butun turnir narxiga tushishi mumkin.

DR Congo tarkibida tanish yuzlar ko‘p. AFCON paytida Burnley himoyachisi Axel Tuanzebe bilan birga o‘ynaganlar uning jamoaga ta’sirini yaqqol ko‘rishgan. Bu jamoada 4–5 nafar Premyer-liga vakili bor, hujum chizig‘ida esa alohida e’tibor – Yoane Wissa. U raqib himoyachilarini tinch qo‘ymaydi, doim harakatda, doim bosim ostida ushlab turadi.

Newcastle safida u hali o‘zi xohlagan darajada “portlamagan” bo‘lishi mumkin, lekin bu Jahon chempionatida u butunlay boshqa ko‘rinishda. DR Congo hujumda ko‘p jihatdan unga suyanadi, uning harakatidan ruhlanadi.

Orqa chiziqda esa Axel Tuanzebe alohida bob. U tezligi bilan ko‘p marta jamoasini qiyin vaziyatlardan olib chiqqan. Ko‘zga unchalik chaqqon ko‘rinmasligi mumkin, ammo masofa yutishda, tezkor qaytishda juda kuchli. Jismonan ham, taktik jihatdan ham bardoshli. Angliya hujumchilari so‘nggi o‘yinda ko‘rsatgan harakatlanish, chiziqlar orasiga yugurishlarni davom ettirsa, Axel uchun bu kecha sinovga aylanadi.

Uning yo‘lini jarohatlar bir necha bor to‘sdi, lekin u har safar maydonga qaytishni uddaladi. Mashg‘ulotdagi tartibi, zalda ishlashi, o‘yinga tayyorgarligi – barchasi professionallik namunasi. Maydonga chiqqanida esa u faqat o‘ynab qolmaydi, gapiradi, boshqaradi, yonidagi himoyachilarni yo‘naltiradi. Manchester United tizimidan o‘tib, asosiy jamoagacha ko‘tarilgan futbolchi bo‘lish oson emas. U bunga mehnati bilan erishgan.

Tuanzebe markaziy himoyachi sifatida ham, o‘ng qanot himoyachisi sifatida ham bemalol o‘ynay oladi. Lekin o‘sha o‘ng qanotda DR Congo yana bir kuchli nomga ega – Aaron Wan-Bissaka. Uni bu pozitsiyadan surib chiqarish oson emas.

Wan-Bissaka haqida Premyer-ligada ko‘p narsa aytilgan. Uning birga-bir himoyasi deyarli darslik darajasida. Manchester City davrida uni “Go-Go Gadget” deb atashgan – raqib allaqachon yonidan o‘tib ketdim deb o‘ylagan paytda, birdan uzun oyoqlari cho‘zilib, to‘pni so‘nggi lahzada olib qo‘yadi. Har gal deyarli ideal vaqt tanlaydi, shoshilmaydi, yiqilmaydi.

U ham xuddi o‘zi kabi birga-bir vaziyatlarni yoqtiradi, eng kuchli raqibga qarshi o‘ynashdan zavq oladi. Agar bu o‘yinda Marcus Rashford maydonga tushsa, eski jamoadoshlar o‘rtasida juda qiziqarli duel paydo bo‘ladi. Rashford uning har bir odatini biladi, Wan-Bissaka esa Marcusning harakatlarini yod olgan. Bunday to‘qnashuvlar ko‘pincha o‘yinning ritmini belgilaydi.

Angliya, odatdagidek, g‘alabaga da’vogar. Ammo bu safar yo‘l tekis emas. Raqib jismonan kuchli, ruhiy jihatdan bo‘sh kelmaydigan, turnir davomida o‘sib kelayotgan jamoa. Rice va Andersonning joylashuvi, qanot himoyachilarining balandligi, hujumchilarning harakati – barchasi maydonda sinovdan o‘tadi.

Savol bitta: Angliya nihoyat qo‘l tormozini bo‘shatadimi yoki yana bir bor ehtiyotkorlik ortiga yashirinib, o‘z imkoniyatini xavf ostiga qo‘yadimi?