Yaponiya Braziliyaga qarshi: Troussier ishonchi
Tokiodagi Fransiya savdo palatasining sokin zalida 71 yoshli Philippe Troussier ovozini pasaytirmaydi. Gap Braziliya haqida ketayotgan bo‘lsa ham, u Yaponiya haqida qat’iy gapiradi.
“Faqat bitta o‘yin. Shunda ham hammasi mumkin”, deydi u. Oddiy jumla, lekin ichida butun bir futbol falsafasi yashirin.
2002 xotiralari va bugungi Yaponiya
Troussier yapon futbol tarixidagi burilish nuqtasini o‘z ko‘zi bilan ko‘rgan murabbiy. 2002-yil, mamlakat Janubiy Koreya bilan birga jahon chempionatini qabul qilganida, terma jamoani aynan u boshqargan. O‘shanda Yaponiya atigi ikkinchi bor mundialda o‘ynayotgan, baribir oxir-oqibatda nimchorak finalga yetib borgan edi.
O‘sha paytda mamlakat hali futbol bo‘yicha jiddiy kuch sifatida qabul qilinmasdi. Professional J League endigina 1993-yilda tashkil topgan, terma jamoadagi futbolchilarning deyarli barchasi mahalliy klublarda to‘p surardi. Hidetoshi Nakata, Shinji Ono kabi iste’dodlar chet elga endi-endi yo‘l olayotgan pallalar.
Bugun esa manzara butunlay boshqa. Hozirgi jahon chempionati uchun chaqirilgan yapon futbolchilaridan atigi uchtasi Yevropadan tashqarida o‘ynaydi. Qolganlar Angliya, Ispaniya, Germaniyadagi kuchli klublar safida chiniqqan.
Troussier buni kutilgan jarayon deb biladi. U o‘sha yillarning o‘zidayoq yapon futbolchisining salohiyatiga ishongan.
“Afrika va Yevropadagi yosh futbolchilarni ko‘rganman, yapon yigitlarida ham xuddi shunday iste’dod bor edi, – deydi u. – Ular intizomli, taktik jihatdan aqlli edilar. Faqat tajriba yetishmasdi. So‘nggi 20 yilda mana shu bo‘shliq to‘ldi”.
Shimoliy Amerikadagi sinov va Braziliya bilan duel
Yaponiya bu yilgi mundial oldidan maqsadini yashirmadi: ular Shimoliy Amerikada kubokni yutish haqida ochiq gapira boshlashdi. Bu avvalgi avlodlar orzu qilgan, lekin ovoz chiqarib aytishga jur’at etmagan narsa edi.
Guruh bosqichi esa hammasi ham silliq kechmayotganini ko‘rsatdi. Yaponlar Shimoliy Amerikada hali o‘z o‘yinini to‘liq topib ulgurgani yo‘q, bunga so‘nggi turdagi Shvetsiyaga qarshi o‘yin misol bo‘la oladi. 1:1 hisobidagi durang, oxirgi daqiqalargacha asablarni tarang tutgan himoya, bosim ostida turib berish.
Troussier uchun bu o‘yin alohida ahamiyatga ega bo‘ldi. U natijadan ko‘ra jamoaning o‘zini qanday tutganiga e’tibor qaratdi.
“Shvetsiyaga qarshi o‘yinda qanday qiynalishganini, qanday himoyalanganini ko‘rdik. Bu ularning mudofaa madaniyati qanchalik uzoqqa borganini ko‘rsatdi”, deydi u.
Endi navbat Braziliyaga. Besh karra jahon chempioni, yulduzlar bilan to‘la tarkib, qog‘ozda aniq favorit. Ammo bu ham yaponlar kayfiyatini sindirmayapti. Aksincha, jamoa o‘tgan yil kuzidagi o‘rtoqlik uchrashuvini eslayapti: Tokio shahrida ular tarixda ilk bor Braziliyani mag‘lub etishga erishgandi.
Troussier ham raqib kuchini tan oladi, lekin u yerdan imkon izlaydi.
“Albatta, Braziliya fantastik futbolchilarga ega va qog‘ozda favorit, – deydi u. – Lekin ularda ham zaif joylar bor. Yaponiya ularni ishlata oladi”.
“Oq jodugar”ning uzoq yo‘li
Troussier nomi Afrikada allaqachon afsonaga aylangan. U yerda u “Oq jodugar” laqabini olgan, aynan u yerda murabbiy sifatida obro‘ qozongan. Keyin Yaponiya, so‘ngra Fransiyaga qaytib, Marseille, undan keyin Qatar, Marokash, Vetnam terma jamoalari – haqiqiy sayyoh murabbiy.
Bugun esa u boshqa maydonda. Futbol maydoni emas, Bordeaux uzumzorlari. U hozircha murabbiylikdan tanaffus qilib, vino ishlab chiqarish bilan shug‘ullanmoqda. Baribir, gap Yaponiya haqida ketganda ko‘zlari yonib ketadi.
U o‘zining eng baxtli, eng samarali yillari aynan shu mamlakat bilan bog‘liq ekanini yashirmaydi. Va qaytish istagini ham ochiq aytadi. Yapon futboli esa uning nazarida hanuz yuksalish yo‘lida.
Uning fikricha, mamlakat jahon chempionligini tobora yaqinlashtiryapti, ammo bu yilgi turnirni hali hal qiluvchi bosqich sifatida ko‘rmaydi.
“Real gapiradigan bo‘lsak, beshta ketma-ket pley-off o‘yinini yutish uchun zaxirada biroz chuqurlik yetishmaydi, – deydi u. – Buning uchun har bir futbolchi shaxsiy darajada o‘sishi kerak. Yevropada o‘ynayotganlar yanada kuchli klublarga o‘tishi lozim. Shaxsiy ambitsiya oshsa, oxir-oqibat terma jamoa ham kuchayadi”.
Yaponiya hozir Braziliyaga qarshi o‘yinni kutyapti. O‘yin Houston shahrida bo‘lib o‘tadi. Raqib – tarix, ramz, bosim. Lekin bu jamoa endi o‘zini “kichik” his qilmaydi.
Bir paytlar mundial mezboni sifatida dunyoni hayratga solgan mamlakat endi boshqa savol bilan maydonga chiqyapti: ular nihoyat futbolning eng yuqori cho‘qqisiga chiqishga qanchalik yaqinlashdi?
