US Open: Yarim finalga yulduzlar saf tortdi
“Oh, wow”.
Coco Gauff bu so‘zlarni bejiz aytmadi. U Nyu-York osmonida paydo bo‘lgan noyob manzara – US Open yarim finalida birinchi to‘rt raketa jam bo‘lganini eshitganda hayratini yashira olmadi. Bunday tarkib bu turnirda oxirgi marta 1975 yilda ko‘ringan edi.
Oradan 51 yil o‘tdi. Endi esa Aryna Sabalenka, Elena Rybakina, Jessica Pegula va Gauff uch setlik janglardan omon o‘tib, ayollar tennisida kamdan-kam uchraydigan darajada “toza” reyting yarim finalini yasashdi.
Britaniyaning sobiq birinchi raketasi Annabel Croft bu manzarani BBC Radio 5 Live efirida qisqa va aniq ta’rifladi: “Qanchalar ajoyib – bundan yaxshisi bo‘ladimi o‘zi?” Turnir davomida u aynan shu narsa – har bir to‘qnashuvga bo‘lgan kutish hissi, qarama-qarshi uslublar va yirik ismlar to‘qnashuvi uni ko‘proq hayajonga solayotganini tan oldi.
Bu nafaqat US Open, balki umuman ayollar turida burilish nuqtasiga o‘xshaydi. 2009 yilgi Wimbledon’dan beri birorta “Katta dubulg‘a” musobaqasida ayollar yakka bahsida reytingdagi birinchi to‘rtlik birvarakayiga yarim finalga chiqmagan edi. Yillar davomida ayollar tennisi kutilmagan chempionlar, sensatsion chiqishlar bilan yashadi: 2020 yildan beri “Katta dubulg‘a”larda 13 xil chempion. Erkaklar tomonida esa shu davrda atigi yetti nafar.
Endi esa sahnada boshqa rasm: katta ismlar, shakllangan xarakterlar va muntazam qaytib kelayotgan yulduzlar.
Croft buni qisqa qilib shunday ifodaladi: “Endi juda ko‘p katta ism, katta shaxsiyatlar bir-biriga qarshi chiqyapti va bu nihoyatda hayajonli. Maydonda haqiqiy jangchilarni ko‘ryapsiz”.
Sabalenka – Pegula: eski hisob-kitoblar, yangi sahna
Yarim finalning birinchi uchrashuvi – to‘g‘ri dramatik roman sahifasidan ko‘chirilgandek. Bir tomonda birinchi raketa, ketma-ket ikki karra chempion Aryna Sabalenka. Ikkinchi tomonda esa uy egalari umidi, hali “Katta dubulg‘a”da chempionlik ta’mini totmagan yagona yarim finalchi – Jessica Pegula.
Ular bir-birini juda yaxshi biladi. 13 marta maydonda to‘qnash kelishgan. Oxirgi ikki US Open ham ularning hikoyasiz o‘tmagan: o‘tgan yilgi yarim finalda Sabalenka Pegulani ortda qoldirgan bo‘lsa, 2024 finalida ham amerikalikning ilk yirik unvonini yana belaruslik tortib olgan.
Pegula bu qarama-qarshilikni ochiqchasiga “rivalry” sifatida qabul qiladi. Unga ko‘ra, bu unga qo‘shimcha yoqilg‘i: “Bu raqobat sifatida qarash yoqimli. Bu meni motivatsiya qiladi. U meni yaxshiroq o‘yinchiga aylanishga majbur qildi, men bu jihatni hurmat qilaman”.
Raqamlar ham oddiy emas. Pegula WTA Tour doirasida Sabalenkani to‘rt marta mag‘lub etgan, lekin “Katta dubulg‘a” sahnasida hal qiluvchi zarbani hali ura olmadi. O‘zi ham tan oladi: bu – yengib o‘tishi kerak bo‘lgan “to‘siq”.
Sabalenka esa bu uchrashuvni intiqlik bilan kutmoqda. U uch karra ketma-ket US Open chempioniga aylangan so‘nggi tennischi bo‘lish uchun Serena Williams izidan bormoqda – Serena buni 2014 yilda uddalagan edi. Belaruslik bu safar ham bosimni yaxshi ko‘rayotganini aytadi: Pegula bilan har uchrashuv – kurash, sinov, chegaralarni kengaytirish.
Qiziq jihat shundaki, Nyu-Yorkka aynan Pegula yaxshiroq jismoniy va o‘yin formasida keldi: Washington va Cincinnati turnirlarida finalga chiqdi. Sabalenka esa Berlin Open’da aynan Pegulaga yutqazganidan beri ilk bor shu darajada chuqur bosqichga yetib keldi.
Endi esa hamma narsa bir kechaga jam bo‘ladi. Sabalenka uchun – tarixga kirish imkoniyati. Pegula uchun – nihoyat “Katta dubulg‘a”dagi eng og‘ir raqibini aynan eng katta sahnada yengib, o‘zini elita darajasiga muhrlash imkoniyati.
Rybakina – Gauff: yangi birinchi raketa, eski yaralar va Arthur Ashe shovqini
Ikkinchi yarim final ham kam emas. Elena Rybakina allaqachon bir yutuqqa erishdi: u dushanbadan boshlab yangi birinchi raqamli tennischiga aylanadi va Sabalenkaning 99 haftalik hukmronligiga nuqta qo‘yadi.
Ammo Qozog‘iston sharafini himoya qilayotgan tennischi bu maqomni “shunchaki raqam” deb atadi. Uning uchun haqiqiy maqsad – uchinchi “Katta dubulg‘a” unvonini qo‘lga kiritish. Tennis sharhlovchisi Russell Fuller ham bir narsani eslatdi: birinchi raketa bo‘lib turib, Grand Slam yarim finali yoki finalida yutqazib qo‘yish bu maqomni ma’lum ma’noda bo‘sh his qildiradi. Rybakina esa bu haftani mukammal yakunlash imkoniyatiga ega.
Ammo yo‘lida bitta juda katta to‘siq turibdi: Coco Gauff.
22 yoshli amerikalik 2023 yilda Flushing Meadowsda chempion bo‘lgan, keyingi ikki mavsum esa to‘rtinchi bosqichda to‘xtab qolgan. Bu safar u boshqacha. Gauff o‘zi tan olganidek, endi “hozir, hozir, hozir” degan shoshilishdan biroz uzoqlashgan, uzoq muddatli manzarani ko‘ra boshlagan. Bir yil ichida o‘z o‘yinidagi o‘sishni ko‘rib, bundan ilhom olayotganini aytadi.
Uning qo‘lida yana bir afzallik bor: Arthur Ashe Stadium tribunalarining to‘liq qo‘llab-quvvatlashi. Nyu-Yorkdagi tungi sessiya, amerikalik chempion, yangi birinchi raketaga qarshi jang – bu sahna har qanday sportchining adrenalinini oshiradi.
Statistika ham o‘z hikoyasini so‘zlaydi. Gauff o‘zaro uchrashuvlarda 2:1 hisobida oldinda, ammo so‘nggi uchrashuvda – Canadian Open yarim finalida – Rybakina bir set ortda qolgan holda ham kurashni o‘zgartirib, g‘alaba qozongan. Bu esa bugungi duelga alohida ohang qo‘shadi.
Gauff bu haqda juda aniq gapirdi: u biladi – o‘zi tomoniga o‘qdek uchadigan eyslar, liniyaga uriladigan sof “winner”lar bo‘ladi. Lekin u bir narsaga va’da berdi: oxirigacha kurashish, borini berish. Uning nazarida, bundan ortiq hech narsa qila olmaydi ham.
US Open bu safar faqatgina yangi chempion nomi bilan emas, balki ayollar tennisida kuch markazlari yana bir joyga to‘planganini ko‘rsatayotgani bilan ham esda qoladi. Endi savol bitta: bu yulduzlar to‘qnashuvida kim sahnani o‘zi uchun bo‘shatib oladi – Sabalenkaning uch karra yurishi, Pegulaning orzusi, Rybakinaning yangi taxti yoki Gauffning uyidagi yana bir kechasi?
