Super Falcons 11-titul sari yo‘l oldi
Nigeriya ayollar terma jamoasi – Super Falcons – nihoyat Marokashga yetib keldi. Maqsad o‘zgarmagan: 2026 Women’s Africa Cup of Nations (Wafcon)da navbatdagi, allaqachon afsonaga aylangan 11-chempionlik.
O‘tgan yil aynan shu mamlakatda ular “Mission X” deb nomlangan yurish bilan rekordni yangilab, o‘ninchi chempionlikni qo‘lga kiritgan edi. Endi esa Afrikadagi butun ayollar futboli yana bir bor ularning atrofida aylanadi. Ular mezon, ular o‘lchov birligi. Qolganlar esa ularga yetib olishga urinmoqda.
Chempion bo‘lganingda, hamma seni yiqitishni xohlaydi
Bosh murabbiy Justin Madugu buni juda yaxshi tushunadi. O‘tgan yilgi finalda mezbonlarni 3:2 hisobida mag‘lub etgan mutaxassis BBC Sport Africa’ga shunday deydi – endi har bir raqib ularni pastga tortishga urinadi. Oson bo‘lmaydi. Jamoa bunga tayyor bo‘lishi kerak.
Super Falcons dastlabki uchrashuvini seshanba kuni Wafconning ilk ishtirokchisi bo‘lgan Malawi terma jamoasiga qarshi o‘tkazadi. Keyin esa C guruhida Zambia va Egypt bilan sinov kutib turibdi.
Yordamchi murabbiy, o‘zi futbolchi sifatida Wafconni to‘rt marta yutgan Ann Chiejine vaziyatni yanada keskinroq ifodalaydi: “Har bir terma jamoa Nigeriyani urishni xohlaydi.” Shuning uchun ham ular mashg‘ulotda chegarani yuqoriga ko‘tarishi, tempni oshirishi shart.
Bu jamoa tarkibi Afrikadagi eng yulduzli ro‘yxatlardan biri.
Kapitan Rasheedat Ajibade – o‘tgan yilgi turnirning eng yaxshi futbolchisi. Darvozabon Chiamaka Nnadozie – qit’aning amaldagi eng yaxshi posboni. Old chiziqda esa olti karra Afrika yil futbolchisi Asisat Oshoala. Tajriba, liderlik, muhim paytda mas’uliyatni o‘z zimmasiga olish – bularning bari ularning zimmasida.
Madugu esa faqat yulduzlarga tayanib qolmayapti. U tarkibga yangi avlodni ham olib kirdi. Masalan, Shvetsiyada to‘p suradigan hujumchi Joy Omewa. U o‘tgan yilgi Wafconni uzoqdan, tomoshabin sifatida kuzatgan, endi esa o‘sha sahnaga o‘zi chiqadi. Uning fikricha, bu safargi turnir avvalgidan ham yirikroq, avvalgidan ham shov-shuvliroq bo‘ladi.
Bosim? Ular buni rad etadi
Nigeriya – Wafcon kubogini ko‘targan atigi uch mamlakatdan biri. Statistikaga qarasangiz, bu to‘liq hukmronlik: 1998-yildan beri o‘tkazilgan 13 turnirning 10 tasida aynan Super Falcons chempion bo‘lgan. Faqat Equatorial Guinea (2008, 2012) va South Africa (2022) ularning seriyasini buzishga muvaffaq bo‘lgan.
Endi esa maydonda raqiblar ko‘paydi. Turnir 12 jamoadan 16 jamoaga kengaytirildi, demak, raqobat ham, xatoga joy ham o‘zgacha.
Bu safargi Wafconning yana bir og‘ir tomoni bor: u kelasi yil Brazil’da o‘tadigan Fifa Women’s World Cup yo‘llanmalari uchun ham kurash. Yarim finalga chiqqan to‘rt jamoa to‘g‘ridan-to‘g‘ri mundialga yo‘l oladi.
Yarim final – birinchi belgi, deydi vinger Francisca Ordega. Uning so‘zlariga ko‘ra, avval dunyo chempionatiga chiqish, keyin esa chempionlikni himoya qilish haqida o‘ylash kerak. U jamoa ustida bosim yo‘qligini ta’kidlaydi: ular Afrika bo‘ylab istalgan raqib bilan tengma-teng kurashishga tayyor.
Nigeriya ayollar terma jamoasi 1991-yilda China mezbonlik qilgan ilk mundialdan buyon o‘tkazilgan barcha to‘qqizta jahon chempionatida qit’a nomidan qatnashgan yagona jamoa. 2023-yilda Australia va New Zealandga Afrika tarixda ilk bor to‘rt jamoa – Nigeriya, South Africa, mezbon sifatida yorqin chiqish qilgan Morocco va debutant Zambia bilan bordi.
Chiejine uchun bu oddiy statistika emas, balki taraqqiyot grafigi. Agar endi Nigeriyani faqat penaltilarda yoki 1:0, 2:0 hisobida mag‘lub etishsa, bu Afrika futboli o‘sayotganidan darak.
Yangi ismlar, eski kuch
Marokash, Cape Verde va Malawi – bu safargi Wafconning yangi yuzlari. Ayniqsa, Malawi qog‘ozda zaif ko‘rinadi: jahon reytingida 153-o‘rin, Nigeriya esa 36-pog‘onada. Lekin raqamlar hamisha ham hammasini aytib bera olmaydi.
Malawi terma jamoasining hujum chizig‘i raqiblarni hushyor tortishga majbur qiladi. Buning sababi – Chawinga opa-singillari, Tabitha va Temwa. Katta opa Tabitha o‘tgan mavsum France chempionatida Lyonni beshinchi ketma-ket chempionlikka olib chiqqan gollari bilan yulduzga aylangan. Temwa esa USAdagi National Women’s Soccer League’da ketma-ket ikki mavsumda ham “golden boot” va MVP sovrinlarini qo‘lga kiritdi, Kansas City Current bilan.
Zambia ham beparvo bo‘lib bo‘lmaydigan raqib. Ularning old chizig‘ida Barbra Banda va Racheal Kundananji bor – ikkisi ham USAda o‘ynagan, xalqaro sahnani yaxshi biladigan futbolchilar.
Madugu buni ochiq tan oladi: hech kimni kamsitib bo‘lmaydi, hech bir raqibni yengil baholash mumkin emas. Kapitan Ajibade ham Malawi’ning Wafconga chiqishi ularning qanchalik o‘sayotganini ko‘rsatishini eslatib o‘tadi.
Tayyorlov nihoyat jiddiy ko‘rinish oldi
Avvalgi Wafconlarda Nigeriya ko‘pincha vaqt tanqisligidan shikoyat qilardi. Bu safar esa Madugu va uning shtabi qo‘lida boshqa manzara: ko‘plab o‘rtoqlik uchrashuvlari, kengaytirilgan kuzatuv, tajribalar.
Yil boshida Cameroon bilan ikki o‘yinlik seriya, iyun oyida Senegal bilan yana ikki uchrashuv, o‘tgan hafta esa Tanzania ustidan g‘alaba – bularning bari murabbiylar shtabiga tarkibni sinash, yoshlarni ko‘rish, kombinatsiyalarni tekshirish imkonini berdi.
21 yoshli darvozabon Comfort Erhabor – ana shunday yangi yuzlardan biri. U Nnadozie uchun zaxira bo‘lsa-da, allaqachon Cameroon bilan o‘yinda debyut qildi. Netherlandsda tug‘ilgan, Englandda ulg‘aygan bu posbon hozircha England uchinchi pog‘onali ligasida, Portsmouth safida o‘ynaydi.
Erhabor murabbiy Madugu yosh futbolchilarga ishonch bildirishini alohida qadrlaydi. U jamoaga kutilganidan tezroq moslashganini, futbolchilar uni ochiq qo‘llar bilan kutib olganini aytadi. Nnadozie’ni esa “katta opa” deb ataydi, u bilan birga vaqt o‘tkazishini ta’kidlaydi. Nigeriyani tanlash uning uchun deyarli savolsiz qaror bo‘lgan: bu uning qoni, ildizi, ota-onasini faxrlantirish imkoniyati. U jamoa ichidagi madaniyatni, ayniqsa ochiq e’tiqod va diniy muhitni o‘zini erkin ifoda etishiga yordam beradigan asosiy omil deb biladi.
Yosh va tajribaning shu uyg‘unligini izlar ekan, Omewa yonidagi yulduzlarni “keksa” emas, “oltin” deb ataydi. Bu so‘z tanlovi tasodifiy emas.
Soyadagi zarbalar: jarohatlar va noxush voqealar
Albatta, hammasi ham mukammal emas. Nigeriya bu safar barcha yulduzlarini safga qo‘ya olmaydi. Markaziy himoyachi Ashleigh Plumptre – o‘tgan yilgi Wafcon yurishining asosiy figuralaridan biri – oyoq jarohati tufayli turnirni o‘tkazib yuboradi.
Marokashga kelgach, jamoa boshqa bir zarbaga ham uchradi. Ular o‘g‘irlik qurboniga aylangan. O‘tgan yilgi finalning eng yaxshi futbolchisi bo‘lgan hujumchi Esther Okoronkwo yuzlab dollarini yo‘qotgani xabar qilindi. Bunday mayda, ammo yoqimsiz epizodlar turnir oldidan kayfiyatni buzishi mumkin, lekin aynan shunday lahzalar jamoa xarakterini ham sinaydi.
Shu bilan birga, Wafconning o‘zi ham o‘sib boryapti. Turnir g‘olibiga beriladigan pul mukofoti bu yil ikki baravar oshirildi: endi chempion 2 million dollar oladi. Bu faqat raqam emas, Afrika ayollar futbolining qanchalik tez sur’atda o‘sayotganini ko‘rsatadigan ishora.
Endi savol bitta: bu o‘sayotgan qit’ada, tobora kuchayib borayotgan raqobat fonida Super Falcons yana bir bor cho‘qqida qoladimi yoki nihoyat kimdir ularning taxtini tortib oladimi?
