Sakkizlikka yo‘l: chorak finaldagi muhim janglar

Sakkizlikka yo‘l: dunyo chempionatining yuragi endi tezroq uryapti

27 kun, 96 ta o‘yin, cheksiz dramatika. Endi esa sahnada faqat eng kattalari qoldi. Har bir xato – chiptaning uyga bir tomonga kesilishi. Har bir lahza – yarim final sari sakrash yoki qulash.

Oldimizda to‘rtta chorak final. Biri – Qatardagi yarim final qaytari, ikkitasi – Yevropa ichki janglari, yana biri – amaldagi chempionning navbatdagi sinovi. Qaysi biri sahnani egallaydi? Keling, navbatma-navbat.

1. France – Morocco, 9-iyul

To‘rt yil avval bu juftlik yarim finalda to‘qnash kelgan, hisob 2:0 bo‘lgan, lekin o‘yin bundan ancha tig‘iz kechgandi. Endi esa tarkiblar yangilangan, ammo keskinlik va fon bir xil: bosim ulkan, xato qilishga joy yo‘q.

France hujumi hanuz Kylian Mbappe atrofida aylanadi. Uning yonida qanotdan Ousmane Dembele ishlaydi, oldinga esa yangi avlod kirib kelmoqda: Michael Olise, Desire Doue, Bradley Barcola – bular bunday bosimni ilk bor his qilmoqda. Bu endi faqat tajriba emas, tezlik va dadillik ham sahnada.

Morocco esa o‘sha tarixiy yurishdan tanish ustunlarga tayanadi. O‘ng qanot himoyada Achraf Hakimi, darvozada Yassine Bounou, o‘rtada Azzedine Ounahi. Ularning yoniga Brahim Diaz qo‘shildi, atigi 18 yoshli Ayyoub Bouaddi esa o‘yin ritmini o‘zgartirib yuboradigan markaziy bo‘g‘in bo‘lishga ulguryapti.

Qog‘ozda France turnir favoritlaridan biri. Ammo bu juftlikda ustunlik raqamlar bilan o‘lchanmaydi. Har ikki jamoa ham bir o‘yinda bir necha bor raqib darvozasini ishg‘ol qila oladigan kuchga ega. Farq maydondagi mayda detallar, bir lahzalik diqqat susayishi, bir jarohat bilan hal bo‘lishi mumkin.

Shu yerda eng og‘ir zarba: Morocco hujumchisi Ismael Saibari Canada ustidan qozonilgan g‘alabada jarohat olib maydonni tark etdi. U bo‘lmasa, old chiziqdagi bosim, to‘pni ushlab qolish, pressingning ilk to‘lqini sezilarli darajada susayishi mumkin. Chorak finalda bunday bo‘shliq ko‘pincha hal qiluvchi omilga aylanadi.

2. England – Norway, 11-iyul

Norway 28 yillik tanaffusdan so‘ng chorak finalga qaytdi. Bu safar – Amerika qit’asida, shovqin-suroni baland, o‘yinlari zavqli. Bosh sahnada, albatta, Erling Haaland. Ammo bu jamoa faqat undan iborat emas.

Miami bu safar Premier League ichki dueliga o‘xshab ketadi. Haaland qarshisida o‘tgan mavsumda Manchester City libosida yonma-yon o‘ynagan uch futbolchi bo‘lishi mumkin: Marc Guehi, John Stones, Nico O’Reilly. Ular uning harakatlarini, yoqtirgan zonalarini, pressingdan qanday chiqishini juda yaxshi biladi. Shu bilim England uchun eng katta qurolga aylanishi mumkin.

Norway tarkibida ham tanish yuzlar ko‘p. Arsenal sardori Martin Odegaard, Fulham yarim himoyachisi Sander Berge, sobiq Manchester City, hozirgi Fulham qanot o‘yinchisi Oscar Bobb – bularning barchasi yuqori tempdagi o‘yinlarga ko‘nikkan.

England esa Mexico ustidan qozonilgan dramatik g‘alabada nafaqat texnik, balki xarakter borligini ko‘rsatdi. Endi vazifa boshqacha: to‘p ularda ko‘proq bo‘ladi, demak, pozitsion hujum, tor zonalarni ochish, ijodkorlik hal qiluvchi bo‘ladi. Norvegiya chuqur himoyalanib, zarbani qarshi hujumlarda qidiradi – bu yerda yana Haaland sahnaga chiqadi. Bitta bo‘sh zona, bitta noto‘g‘ri qadam – va u jazolaydi.

Bu o‘yin uzun muddat «shaxmat»ga o‘xshashi mumkin. Bir-ikki epizod, bitta standart, bitta pressingdagi xato – yarim final chiptasini hal qiladi.

3. Argentina – Switzerland, 11-iyul

Argentina uchun bu turnir silliq yo‘l emas. Avval Cape Verde bilan qo‘shimcha daqiqalargacha cho‘zilgan jang, so‘ng Egyptga qarshi monumental qaytish. Shunga qaramay, ular amaldagi chempion sifatida yana ikki g‘alabadan so‘ng finalga chiqish imkoniyatini saqlab turibdi.

Endi raqib – boshqa darajadagi sinov. Switzerland – Yevropaning eng yirik ligalarida toblangan futbolchilar bilan to‘la jamoa. Oxirgi yillarda ular Fransiya va Italyani Yevropa chempionatlaridan chiqarib yuborgan. Bu jamoa katta sahnadan cho‘chimaydi.

Shveytsariya himoyasi tartibli, intizomli va tajribali. Ular Argentina hujumini, eng avvalo Lionel Messi harakatlarini sekinlashtira oladigan struktura qurishga qodir. Savol boshqa: golni qayerdan olishadi?

Old chiziqda Breel Embolo raqib jarima maydonida xavf tug‘dira oladi, lekin u yolg‘iz qolsa, bu yetmaydi. Johan Manzambi sog‘ayib safga qaytsa, hujumdagi variantlar ko‘payadi, pressing chuqurlashadi, ikkinchi tempdagi yugurishlar paydo bo‘ladi. Bunday darajadagi o‘yinda esa bitta qo‘shimcha yugurish ham natijani ag‘darib yuborishi mumkin.

Argentina esa biladi: yana bir dramatik kecha ularni kutib turibdi. Ammo bu safar raqib hissiyotga emas, sovuqqonlik va strukturaga tayanadi.

4. Spain – Belgium, 10-iyul

Spain bu mundialda g‘alabani bir narsaga qurdi: nazorat. Besh o‘yinda bitta ham gol o‘tkazilmadi. To‘p ularda, tempni ular belgilaydi, raqib esa orqasidan quvib yuradi. Bu uslub hammani bo‘ysundirishga qodir.

Hujumda esa hammasi raqamlar bilan emas, ta’sir bilan o‘lchanadi. Lamine Yamal – 18 yoshli Barcelona qanot futbolchisi – turnirga to‘liq tayyor bo‘lmagan holda kirib keldi, lekin u maydonga chiqqan lahzadan boshlab raqib himoyasi chuqurlashadi, yon tomonga suriladi, markazda bo‘sh zonalar paydo bo‘ladi. Mikel Oyarzabal to‘rt gol bilan jamoaning asosiy zarba kuchiga aylangan, boshqa futbolchilar ham o‘z ulushini qo‘shmoqda. Yamal va jarohatdan qaytishi kutilayotgan Nico Williams to‘liq ritmni topsa, bu hujum yana bir pog‘ona yuqoriga ko‘tarilishi aniq.

Belgium turnirni og‘ir boshladi, ammo keyingi uch o‘yinda 12 ta gol urib, hujumdagi qudratini eslatdi. United Statesga qarshi o‘yinda yanada atletik, tezkor tarkib tanlashi o‘zini oqladi. Shu bilan birga, eng katta zarba – Amadou Onana’ning ACL jarohati. U markazdagi kuch, pressing va baland bo‘yli kurashlarning yuragi edi. Uning yo‘qligi o‘rtadagi muvozanatni buzishi mumkin.

Bu esa Kevin De Bruyne atrofidagi savollarni yana kuchaytiradi. U 1/8 finaldagi g‘alabada maydonga tushmadi. Endi murabbiy Rudy Garcia uni qaytarishga majbur bo‘lishi mumkin. Qanotda Jeremy Doku’ni qaytarish yoki Romelu Lukaku’ni zaxiradan «qurol» sifatida saqlab turish – murabbiy uchun eng og‘ir qarorlardan biri bo‘ladi. Ayniqsa, o‘yin qo‘shimcha daqiqalarga cho‘zilishi ehtimoli baland bo‘lgan sharoitda.

Spain to‘pni o‘zida ushlab, o‘yinni bo‘g‘ishga urinadi. Belgium esa bo‘sh zonalarni kutadi, De Bruyne yoki Doku kabi futbolchilar uchun faqat bitta keskin yugurish kifoya. Past hisob, nervlarga o‘ynaydigan kecha, oxirgi daqiqalargacha uzilmaydigan intriga – bu juftlik aynan shunday bo‘lishga juda yaqin.

Endi esa hammasi bitta savolga kelib taqaladi: bu to‘rt kechadan keyin kimlar orzuni davom ettiradi, kimlar esa bu mundialni alamli savol bilan tark etadi?