Novak Djokovic: O‘zini Shubha Bilan Quvlayotgan Chempion

Novak Djokovicni bugun hech kimdan ko‘ra ko‘proq bitta odam shubha ostiga oladi – o‘zi.

24 ta yirik turnir (Grand Slam) unvoni, Masters 1000 rekordlari, tarix kitoblarida allaqachon o‘chmas iz. Lekin 39 yoshli serb uchun bu ham yetarli emas.

U yangi Amazon hujjatli filmida shunday deydi: u o‘zini hech qachon “bajarib bo‘ldim” holatida his qilmaydi, doim tezroq, kuchliroq, yaxshiroq bo‘lishni xohlaydi. O‘zi tan oladi: bu quvnoq poyga emas, ko‘pincha o‘zini “qamoqqa” tiqib qo‘yganini his qiladi. Keyinroq esa yanada keskinroq jumla keladi: u o‘zini “birinchi raqamli shubhalanuvchi” deb ataydi, hammani emas, avvalo o‘zini noto‘g‘ri ekaniga ishontirishga urinadi.

Bu gaplar tennis tarixidagi eng sovuqqon g‘oliblardan biri haqida emasdek tuyuladi. Ammo aynan shu ichki kurash uni shu darajaga olib chiqqan.

Bombalar ostidan – kort markaziga

Djokovicning yo‘li ko‘pchilik zamondoshlarinikidan butunlay boshqa. Uning o‘yini, kortdagi fe’l-atvori, hatto raqib bilan tortishuvi ham bolalik xotiralari bilan qorishib ketgan.

Belgrad. 1999 yil. Nato bombardimoni.

U bolaligida uyi yerto‘lasiz bo‘lgani uchun har safar xavf signalida boshqa binoning panohiga chopardi. Bir kuni yo‘lakda yiqilib tushadi, ortidan yugurayotgan oilasi uni payqamay, oldinga qarab qochishda davom etadi. Djokovic ortga qaraydi va o‘z uyi yonidagi shifoxonaga samolyotdan ikki bomba tashlanganini ko‘radi.

Yillar davomida non va sut uchun navbatda turish – uning bolalik “mashg‘uloti” bo‘lgan. U buni keyinroq “mening o‘yinchi va inson sifatida qurilish g‘ishtlarim” deb ta’riflaydi. Na ranjish, na alam. Aksincha – minnatdorlik. Uningcha, hayotda hamma narsa bir sabab bilan sodir bo‘ladi.

Shunday sharoitdan chiqqan bola tennis kabi qimmat va ko‘pincha elita sportida begona bo‘lib ko‘rinishi tabiiy edi. Otasi uning ilk tennis yo‘lini moliyalash uchun “noto‘g‘ri odamlardan” qarz olganini Djokovic o‘zi eslaydi. Kortga chiqqan har zarba ortida nafaqat g‘alaba, balki oilaviy xavf va qarzlarning soyasi ham bor edi.

Federer va Nadal romantikasini buzgan outsider

U elita eshigini taqillatgani yo‘q – tepib ochdi.

Roger Federer va Rafael Nadal o‘rtasidagi oltin davr romani tomoshabinlarni o‘ziga rom etib bo‘lgan paytda Djokovic sahnaga chiqdi. U boshqacha edi: hissiyotini yashirmas, kortda baqirardi, o‘ziga, hakamga, tribunaga javob qaytarardi. Bunday obraz hammani ham maftun qilmaydi.

Uning o‘zi tan olganidek, ko‘p yillar davomida ko‘nglidagi hislarni bosib kelgan, lekin baribir hammasi kortda portlab chiqqan. Aynan kort – o‘zini xavfsiz his qiladigan joy, tanish maydon bo‘lgan. U yerda u o‘zini “yetarli” deb his qilardi.

Shu sabab tennis uning uchun oddiy sport emas. Bu – kimligini belgilab bergan maydon. U bolaligida televizorda bergan intervyuda tennisni “mas’uliyat” deb atagan, maqsadini esa qisqa va aniq aytgan: chempion bo‘lish.

Bugun u Margaret Court bilan birga yirik turnir unvonlari bo‘yicha tarixiy cho‘qqida turibdi – 24 ta. Oxirgi marvarid – 2023 yilgi US Open. So‘nggi yetti yirik turnirning oltitasida kamida yarim finalgacha yetib bordi, 2024 yil yanvarida esa Australian Open finaliga chiqqan tarixdagi eng yoshi katta tennischiga aylandi.

“Hech qachon yetarli emas” yukini ko‘tarib yurgan chempion

Uning turmush o‘rtog‘i Jelena hujjatli filmda erining ichki holatini ochib beradi. Uning aytishicha, Novak nafaqaga chiqish haqida juda ziddiyatli his-tuyg‘ularga ega. Bitta gap hammasini jamlaydi: u qanchalik ko‘p ish qilmasin, o‘zi uchun baribir yetarli bo‘lmaydi. Shu yukni doim ko‘tarib yuradi. Tennis esa u uchun o‘zini munosib his qiladigan, o‘z qadrini topadigan joy.

Har bir yirik turnirdagi mag‘lubiyatdan so‘ng bitta savol baribir qaytib keladi: “Qachon?”

Qachon Djokovic raketkasini mixga iladi?

Federer 2022 yilda, Nadal 2024 yilda jarohatlar bilan kurashib, sahnani tark etdi. Ularning yo‘li tugadi, lekin Djokovicniki emas.

So‘nggi yillarda u taqvimini keskin qisqartirdi, deyarli faqat yirik turnirlarga e’tibor qaratyapti. Wimbledon’da Jannik Sinnerga yutqazganidan keyin u yirik turnirlarning so‘nggi bosqichlarida “bak qisman bo‘sh” holatda o‘ynayotganini aytgandi. Shunga qaramay, u o‘zini tugayotganini tan olmaydi.

Hujjatli filmda u shunday deydi: “Nega nafaqani gapirishim kerak, agar o‘zimga yana va yana g‘alaba qozona olishimni isbotlayotgan bo‘lsam?” Uning mezoni oddiy: ichida haydovchi kuch bo‘lsa, ehtiros so‘nmasa va o‘zini hali ham dunyoning eng yaxshilaridan biri deb his qilsa, davom etadi.

Parijdagi oltin – cho‘qqi emas, oraliq bekat

2024 yil Parijdagi Olimpiada oltin medali – uning karerasidagi alohida satr. Yillar davomida qo‘lga tushmay kelgan medal nihoyat bo‘yiniga ilindi. Ko‘pchilik uchun bu mukammal xotima bo‘lardi. Djokovic uchun esa – navbatdagi cho‘qqi, xolos.

U endi 2028 yil Los Angeles o‘yinlariga nigoh tikkan. Bu yo‘l uzoq ko‘rinishi mumkin, lekin u o‘zini yetib borishga qodir deb biladi. Eng katta orzularidan biri – yo‘lni Serbiya bayrog‘ini yelkalariga yopib, shunday holatda yakunlash. U o‘zi faxrlanadigan yo‘lni shunday tugatmoqchi.

Har bir yirik turnirdan keyin eski savol yana qaytadi: “Bu oxirimi?”

Lekin kortga yana bir bor chiqqanida, servis chizig‘i ortida yana o‘sha tanish nigoh paydo bo‘ladi – o‘zini yana bir bor sinovga chorlayotgan, o‘z shubhalarini yana bir bor yengishga tayyor nigoh. Shu paytda tushunib bo‘ladi: uning uchun hali “yetarli” degan chiziq chizilmagan.