Messi va Argentina: Yana bir chempionat yo‘llari

Shimoliy Amerikaga kelgan Argentina dastlab hech kimni hayratga solmagandi. Qulay guruhni osongina bosib o‘tdi, lekin keyingi bosqichlarda Cape Verde, Egypt va Switzerland ustidan zo‘rg‘a g‘alaba qozondi, ikki marta qo‘shimcha daqiqalarga tayanishga majbur bo‘ldi. Qatarda ko‘ringan mukammal mashina endi yo‘q edi. Bu safar jamoa boshqacha, notekis, ko‘proq charchoqni eslatardi.

2022 yildagi chempion tarkibidan to‘qqiz futbolchi 2026 uchun safarga chiqmadi. Eng og‘ir yo‘qotish — Angel Di Maria. Messi uchun yillar davomida o‘ng qanotdagi sherik, final lahzalarida doimiy tayanch bo‘lgan futbolchi. Di Maria ketganidan beri Argentina qanotda kenglikni deyarli topa olmadi. Tor yarim himoya raqiblar uchun qarshi hujumda katta yo‘laklar ochib berdi, kichik terma jamoalar ham bo‘shliq topib, yugurib chiqyapti.

Ammo bu jamoada bir sifat bor: ular taslim bo‘lishni bilmaydi. Argentina mag‘lub bo‘layotganini his qilgan zahoti, aynan o‘sha paytda eng yuqori darajaga chiqadigan kam sonli terma jamoalardan biri. Ular uchun bosim — bu tahdid emas, yonilg‘i.

Markazda esa yana bir tanish qiyofa. Messi. Maydondagi eng sokin, eng sovuqqon bosh. U to‘pni doim talab qiladi, jamoani oldinga sudraydi, jangning issig‘idan zavq oladi. Lionel Scaloni jamoasi aynan Messining shu aurasidan oziqlanadi. Maydonga chiqqan zahoti ular o‘lja hidini sezgan yirtqichga aylanadi va yakuniy hushtak chalinmaguncha bo‘sh qo‘ymaydi.

Messining bu yoshdagi sifati va kamtarligi mantiqqa ziddek ko‘rinadi. Uning abadiy raqibi Cristiano Ronaldo haqida hozir ko‘proq “Victory has defeated you” degan ibora yodga tushsa, Messi o‘z shon-shuhratiga hech qachon ishonib qolmaydi. Eng ko‘p sovrin yutgan futbolchi bo‘lishiga qaramay, u har bir o‘yinni noldan boshlayotgandek qabul qiladi.

Bu turnirda Inter Miami yulduzi hamma futbolchilardan ko‘ra ko‘proq piyoda yurgan. Ko‘pincha oddiy insondek ko‘rinadi, ayniqsa Englandga qarshi birinchi bo‘limda asabiylashgan pallalari bo‘ldi. Lekin Messida har doim yana bir pog‘ona bor. Bir zumda yoqiladigan yashirin tezlik.

Uchinchi zonadagi ijrosi esa hanuz deyarli nuqsonsiz. Englandga qarshi bahs bunga yorqin misol: ikki golli uzatma, to‘qqizta muvaffaqiyatli dribbling — Jahon chempionati pley-off bosqichida bunday statistika ilgari qayd etilmagan. U hozir Golden Boot poygasida sakkiz gol bilan yetakchi, ustiga-ustak to‘rtta golli uzatma bilan ham oldingi qatorda, Michael Olise faqat bitta assist bilan undan ustun turibdi.

Demak, u allaqachon o‘z faoliyatidagi uchinchi World Cup Golden Ball sovriniga arzigulik ishni bajargan, deyish adolatdan bo‘ladi. Lekin Messining o‘yinini faqat raqamlar bilan o‘lchash — rasmning yarmigina. Har bir harakati maqsadli. Ko‘pchilik futbolchilar oddiy yon yoki orqaga pasni tanlaydigan vaziyatda, u vertikal uzatmani qidiradi yoki to‘satdan slalom uslubida yurib kiradi.

Messi — maksimal darajadagi xatarga boruvchi futbolchi. Yigirma yildan oshiq davom etgan dahosini yuzlab marta tahlil qilishdi, lekin raqiblar uni “to‘liq tezlikda” to‘xtatish yo‘lini hanuz topgani yo‘q.

Ko‘pchilik uning uzoq yillik hukmronligini tabiiy talanti bilan izohlaydi. To‘g‘ri, bu ham bor. Lekin uning mashaqqatdan qochmasligi, og‘ir damlarda ham intilishdan to‘xtamasligi ko‘pincha e’tibordan chetda qoladi. U ancha vaqtgacha oltinchi Jahon chempionatida o‘ynash-o‘ynamasligini ham ochiq aytmagan, Scaloni uni chaqirsa, eng yuqori darajada foyda keltira olishiga butunlay ishonch hosil qilmaguncha javobini cho‘zdi. Oxirgi besh hafta ichida Messi bu savolga maydonda javob berdi va endi mehnatining mevasidan rohatlanmoqda.

England ustidan qozonilgan g‘alabadan keyingi so‘zlari ham shunga ishora qiladi: u bir yil davomida aynan shu turnir uchun tanasini tayyorlaganini, hozir esa faqat o‘ynashdan zavqlanayotganini aytdi. “Bu mening so‘nggi Jahon chempionatim” degan gapni og‘ziga ham olmadi. “Bu jamoa hech kimga hech narsa qarzdor emas”, dedi u. “Biz doim borimizni beramiz”.

Qatarda u o‘zini yo‘qotgandek, yagona yetishmayotgan sovrinni quvib yurgan odamga o‘xshardi. U paytda kulgi kam, mas’uliyat juda katta edi. Bu safar ham o‘yinidagi keskinlik saqlanib qolgan, lekin yelkasidan og‘ir yuk tushgandek, Messi yanada erkin va xushchaqchaq ko‘rinadi.

Eng hayratlanarlisi — charchoq deyarli sezilmayapti. England aynan shu turnirdagi eng energiyali Messi versiyasiga duch keldi. U pley-off bosqichida 420 daqiqa maydonda bo‘ldi, baribir final oldidan cho‘qqiga chiqayotgandek taassurot qoldiryapti. Spain esa uni qo‘rqita olmaydi.

Messining o‘zi ham buni yashirmadi: bu jamoani yaxshi bilishini, ularning o‘yin falsafasi yillar davomida o‘zgarmaganini ta’kidladi. Ko‘pchilik futbolchilarini u maydonda ko‘rgan, ayrimlari esa uning sevgan klubi Barca safida to‘p suradi. Uchrashuv unga alohida: World Cup finali va tanish raqib.

Spain esa France ustidan qozongan yarim finaldagi kabi hukmronlikni Argentina qarshisida kutmasin. Qatar 2018 chempionlari bo‘lgan France bu safar eng kuchli hujum chizig‘idan foydalana olmadi: Kylian Mbappe, Ousmane Dembele, Michael Olise uchalasi ham butunlay o‘yindan uzib qo‘yildi, Spain esa har bir ikkinchi to‘pni yutib, raqib atrofida aylangancha o‘ynadi.

France ilk daqiqalardanoq psixologik to‘siq bilan maydonga tushgani ko‘rinib turdi — Euro 2024 va Nations League’da La Roja qarshisida olingan og‘riqli mag‘lubiyatlar xotirasi ularni siqib qo‘ydi. Argentina bunday yukni ko‘tarmaydi. Agar ular Englandga qarshi bo‘lgani kabi ilk daqiqalardanoq bosimni oshirsa, Spain o‘zining odatiy ravon futbolini namoyish etishda qiynaladi.

Scaloni, shubhasiz, Yamal uchun ham alohida reja tayyorlaydi. Barca iqtidor egasi turnirga jarohat bilan kelgani bois ritmni asta-sekin tiklay oldi, lekin hal qiluvchi pallalarda keskinligi yetishmayapti. Ba’zi epizodlarda porladi, Luis de la Fuente jamoasi uchun ko‘p yugurdi, ammo finalda Messi bilan Golden Ball uchun kurashadigan darajaga chiqa olmadi.

Ballon d'Or ham Yamal uchun hozircha uzoq. Spain g‘alabasida bir necha gol urmasa, imkoniyati juda past, chunki o‘tgan mavsum klub darajasida qayd etgan 42 golli ishtiroki hozirgi bosh favorit Harry Kane’ning Bayern Munich bilan to‘plagan dahshatli ko‘rsatkichidan 26 taga kam. Agar finalda Messi hal qiluvchi figura bo‘lib chiqsa, ingliz hujumchisining imkoniyatlari yanada qisqaradi, ayniqsa Argentina va Norwayga qarshi pley-offdagi xira o‘yinlari fonida.

Messi 2023 yilda Ballon d'Orni Erling Haalanddan asosan Qatardagi ulkan Jahon chempionati tufayli tortib olgan bo‘lsa-da, Paris Saint-Germain bilan yakuniy mavsumida ham 41 golli ishtirok qayd etib, Ligue 1 chempionligini qo‘lga kiritgandi. 2026 marosimi oldidan ham shunga o‘xshash muvozanat shakllanmoqda: Inter Miami bilan o‘tgan yil ajoyib o‘tdi.

Sir David Beckhamga tegishli klub ilk bor MLS Cupni yutdi, bunda Messining o‘rni beqiyos: u pley-off bosqichida atigi olti o‘yinda 13 golli ishtirok bilan liga rekordini yangiladi, muntazam mavsumni esa 29 gol bilan Golden Boot sohibi sifatida yakunladi. Bularning barchasi bir qator jarohatlarga qaramay amalga oshdi, o‘sha paytda ko‘pchilik uning nafaqaga chiqishi haqida erta gapira boshlagandi.

Keyin esa u qisqa damdan so‘ng 2026 yilgi MLS mavsumini optimal holatda boshladi. Miami ilk 15 uchrashuvida atigi ikkitasida u maydonda to‘liq bo‘lmadi, qolganlarida esa to‘liq o‘ynab, yana 20 golli ishtirokni jamg‘ardi. Ha, MLS hali ham Yevropaning eng kuchli besh ligasidan ancha orqada, lekin Messining bu yerda ko‘rsatgan o‘yinlari va rekordlari klubni butunlay boshqa darajaga olib chiqdi.

Bularning barchasi uning Ballon d'Or uchun da’vosini yanada mustahkamlaydi. Aslida, unga buning ham keragi yo‘qdek. Yamal, Mbappe va yangi avlodning boshqa ramzlarini Jahon chempionati sahnasida soyada qoldirishning o‘zi xalqaro jurnalistlar hay’atining xayolida uni birinchi o‘ringa olib chiqish uchun yetarli.

Elita jamoalar eng yaxshi futbolchi atrofida quriladi — bu odatiy. Lekin Argentina Messiga nisbatan bundan ham ortig‘ini qilmoqda. Butun yig‘indi unga xizmat qilishga tayyor. Har biri tanasini garovga qo‘yib bo‘lsa ham, Messining erkin o‘ynashi uchun kurashadi. Ular o‘z “egosini” chetga surib, hech ikkilanmay ikkinchi rolga rozi bo‘lishgan. Maqsad bitta: Messining afsonasini yanada kattalashtirish.

England ustidan g‘alabadan keyin Giuliano Simeone teleefirda deyarli ko‘z yoshini tiya olmadi. Uni Messining ehtimoliy so‘nggi Jahon chempionatida bo‘lish qanday tuyg‘u ekani haqida so‘rashdi. U ovozi titrab shunday dedi: Messi 39 yoshda, futbolchi orzu qiladigan hamma narsaga ega, lekin baribir eng yaxshisi bo‘lish uchun kurashmoqda. “Bizga faqat bitta narsa qoladi: bor kuchimizni berish, u uchun va Argentina uchun yugurish”.

Argentina terma jamoasi hatto bu turnir uchun yangi qo‘shiqni ham quchoq ochib qabul qildi — “La Cuarta Estrella”. Unda “Uchinchi yulduzni Lionel bilan oldik, yana chempion bo‘lishni xohlaymiz, 32 yil o‘tib, La Scaloneta o‘n raqamdan tortib olingan kubok uchun qasos oladi. To‘rtinchi yulduzning ko‘ylakda yaltirashini ko‘rishni xohlayman. Beshikdan to qabrgacha Argentina, Falklands uchun, Diego uchun, Leo’ning so‘nggi chiqishi uchun. Argentina, yana chempion bo‘lishingni ko‘rishni xohlayman”, degan satrlar bor.

Faol futbolchi hech qachon shunchalik afsonaviy darajada ulug‘langanmi? Eng muhimi, kimdir bu darajadagi kutishlarni amalda oqlay olganmi? Messi bir necha bor “dunyo darajasidagi futbolchi” tushunchasini qayta ta’rifladi. Endi esa u futbol chegarasidan ham o‘tib ketgan, madaniy hodisaga aylangan.

Shunday bo‘larkan, yakshanba kuni o‘ynaladigan uchinchi World Cup finalida nima bo‘lishidan qat’i nazar, to‘qqizinchi Ballon d'Or unga munosib emasmi, degan savolning javobi aslida allaqachon maydonda berib bo‘lingan emasmi?