Katie Taylor Croke Parkda so‘nggi jangini o‘tkazadi

Katie Taylor shanba oqshomi Croke Parkga chiqadi. 80 ming tomoshabin, so‘nggi jang, uyda, o‘z xalqi oldida. Shu cho‘qqiga yetgan ayol bir paytlar ringni butunlay tark etishni o‘ylaganini tasavvur qilish qiyin.

Ammo u aynan shunday qilmoqchi bo‘lgan.

Pekindan keyingi bo‘shliq

2006-yil. Braydan chiqqan yengil vaznli iqtidor allaqachon havaskor boksda tepalikka qarab ko‘tarilayotgan payt. Xalqaro Olimpiya qo‘mitasi Pekin-2008 uchun yangi sport turlarini e’lon qiladi. Ayollar 3000 metr to‘siqli yugurish, ayollar BMX, qilichbozlikdagi yangi yo‘nalishlar, marafon suzish – hammasi dasturga kiritiladi.

Ayollar boksi esa yo‘q.

Jahon miqyosidagi qamrovi, ommabopligi haqida shubhalar, kabinetlardagi sovuq hisob-kitoblar – va Taylor uchun eng og‘ir zarbalardan biri. Orzusi – Olimpiadada ringga chiqish. Ammo unga yana kamida to‘rt yil kutish kerakligi ayon bo‘ladi. Sportchi hayotida to‘rt yil – abadiyatga teng.

O‘sha paytda u jiddiy o‘ylab ko‘radi: balki yetar?

O‘g‘il bola bo‘lib ringga kirgan qiz

Taylorning hikoyasi ringdan ancha avval, Irlandiyada ayollar boksi hali rasmiy tan olinmagan davrda boshlangan. U to‘qqiz-o‘n yoshligida boksga kirib kelganida, qizlar uchun ruxsat yo‘q edi. U jang qilish uchun o‘g‘il bola sifatida ro‘yxatdan o‘tishga majbur bo‘lganini eslaydi.

O‘sha davrda u uchun bitta yo‘l bor edi – gapirmasdan, shikoyat qilmasdan, ringda o‘zini isbotlash. U karerasini intervyu va bayonotlar bilan emas, zarbalar va g‘alabalar bilan oldinga siljitishni tanladi. Tomoshabinlar uni ko‘ra boshlagan sari eshiklar ham ochila boshladi. U so‘z emas, mahorat gapiradigan davrni boshlab berdi.

Ammo yo‘l silliq bo‘lmadi. Oilasi uning nomidan kurashdi, federatsiyalar eshiklarini taqillatdi, ishonmaganlarni ishontirishga harakat qildi. Shunga qaramay, shubha ichkarida qolaverdi: Olimpiadada ayollar boksi umuman bo‘lmasligi mumkin edi.

Pekin dasturiga kiritilmagani haqidagi xabar – uning sportni tashlashga eng yaqin kelgan onidir. U o‘sha Olimpiadani RTÉ uchun ekspert sifatida kuzatadi, ammo ich-ichidan bitta savol tinchlik bermaydi: bu orzu qachon ro‘yobga chiqadi?

To‘rt yil kutish – va tarixiy imkoniyat

U yana to‘rt yil kutadi. To‘rt yil mashg‘ulotlar, yig‘inlar, chempionatlar, shubha va jarohatlardan o‘tish. Sportchi uchun bu davrda bir karera tugab, boshqasi boshlanishi mumkin. Taylor esa ringni tark etmaydi.

Pekin tugaganidan bir yil o‘tib, nihoyat kutilgan qaror chiqadi: ayollar boksi Olimpiya dasturiga kiritiladi. Biroq London-2012 uchun atigi uchta vazn toifasi ajratiladi. Tanlov keskin, imkoniyat tor. Taylor uchun esa bitta yo‘l ochiq – 60 kg, yengil vazn.

U o‘sha yo‘lni tanlaydi va oltin medalni yutib oladi. London osmonida uning ismi atrofida haqiqiy “Katie-maniya” boshlanadi.

Uning chorak final jangida, GB vakili Natasha Jones ustidan qozongan g‘alabasi paytida arenadagi shovqin 113,7 dB darajaga yetgani qayd etiladi. Taqqoslash uchun: reaktiv dvigatel atrofida 140 dB. Bu raqamlar nafaqat g‘alaba, balki qanday qo‘llab-quvvatlovni ortidan ergashtirganini ko‘rsatadi.

Yurak og‘rig‘i, katta arenalar va sodiq olomon

London – cho‘qqining boshlanishi bo‘ldi. Rio – og‘riqli sahifa. Professional ring – yangi bob.

Taylorga bo‘lgan muhabbat esa kamaymadi. U Wembley, Madison Square Garden, Boston, Brooklyn, Dallas, Nyu-Yorkdagi kechalarda ham zalni o‘z tomoniga og‘dirib keldi. Irlandiyalik muxlislar uning ortidan dunyo bo‘ylab sayohat qildi. Har joyda yashil bayroqlar, “Amhrán na bhFiann” sadolari, o‘sha tanish qiyofalar.

Endi esa navbat Croke Parkga keldi – GAA uyi, Muhammad Ali 1972-yilda Alvin Lewisga qarshi jang qilgan arena. O‘sha paytda Ali 18 ming tomoshabin yig‘a olgan. Taylor esa stadionni bir necha daqiqada to‘ldirdi. Prognozlar, shubhalar, “bu unchalik sotilmaydi” degan fikrlar – hammasi uning navbatdagi g‘alabasiga aylandi.

U uchun bu hech qachon savol bo‘lmagan. Irlandiyada o‘z odaming bo‘lsang, jinsing emas, yuraging va mehnating baholanadi.

80 minglik minnatdorlik

Taylor so‘nggi oylar ichida bo‘lgan voqealarni tasvirlar ekan, bir so‘z qayta-qayta tilga chiqadi: minnatdorlik. 80 ming chiptaning bir necha daqiqada sotilishi – bu faqat sport yutug‘i emas, bu avlodlar o‘zgarishini ko‘rgan jamiyatning javobi.

U o‘zini qo‘llab-quvvatlagan xalqni sanab o‘tadi: London oldidan, Londonning o‘zida, Rio fojiasida, so‘ngra professional ringda – London, Wembley, Manchester, Leeds, Boston, Brooklyn, Dallas, New York. Har joyda u bilan birga bo‘lgan odamlar bor edi.

Endi ular Croke Parkni to‘ldirishadi. Bu safar ularning oldida, uyda, ehtimol oxirgi marta ringga ko‘tariladi. U esa bitta narsa haqida o‘ylaydi – o‘zini qo‘llab-quvvatlagan xalqka mos, karerasidagi eng yaxshi chiqishni taqdim etish.

Taylor bir haqiqatni ochiq aytadi: ayollar professional boksining bugungi darajaga chiqishida bu millatning hissasi ulkan. Chunki bokschi yolg‘izlikda professional bo‘lolmaydi. Stadionlar to‘lmasa, reytinglar bo‘lmasa, safar va lagerlarni oqlaydigan qiziqish bo‘lmasa, bu yo‘l uzoqqa bormaydi.

Irlandiya esa uning karerasini “bo‘shliq”da emas, dunyo bo‘ylab sayohat qilib, ringdan ringga ergashib, yelkama-yelka ko‘tardi.

Endi navbat Taylorning o‘zida – Croke Parkdagi so‘nggi jangda shu xalqka yana bir bor nima bera olishini ko‘rsatish.