Ispaniya futbolida yangi davr: Barcelona va La Masia
Ispaniya futbolida yangi oltin davr boshlangani e’lon qilingani zahoti ko‘zlar baribir bir manbaga qaytadi. Manzil o‘zgarmaydi: Barcelona va uning La Masia maktabi.
Bu jahon chempionligi ham xuddi 2010-yildagidek, maydon markaziga Kataloniya klubining ruhini olib chiqdi. Raqamlar o‘zi gapiradi: Luis de la Fuente tarkibidagi sakkiz nafar futbolchi Barcelona sharafini himoya qiladi. Jahon chempionlari tarixida bir klubdan ko‘proq o‘yinchi bergan jamoalar atigi uch marta uchragan. Bunday ko‘lam oxirgi marta 1950-yilda, Peñarol Urugvay chempion tarkibiga to‘qqiz nafar futbolchi yetkazib berganida kuzatilgan.
La Masia – yangi avlodning yuragi
Bu safar sahnaga bir vaqtning o‘zida ikki 19 yoshli yulduz chiqdi: Lamine Yamal va Pau Cubarsi. Ikkalasi ham La Masia yo‘lagidan yelkama-yelka o‘tib, endi esa dunyo chempionligi podiumida yonma-yon turibdi. MetLife Stadium dagi finalda maydonda bo‘lgan yana ikki futbolchi ham shu akademiyaning mahsuli: Argentina sardori Lionel Messi va Ispaniya chap qanot himoyachisi Marc Cucurella. Qiziq tomoni shundaki, Cucurella endigina ashaddiy raqib Real Madrid bilan shartnoma imzoladi.
G‘alaba golini urgan Ferran Torres esa boshqa yo‘ldan kelgan: u Valencia tarbiyalanuvchisi. Ammo 2021-yildan beri Barcelona safida o‘ynab, o‘sha falsafaga singib ketdi.
Bu faqat hozirgi avlod emas. Ufqda yana bir to‘lqin ko‘rinib turibdi. Fermin Lopez jarohati sabab bu turnirni o‘tkazib yubordi, Marc Bernal esa allaqachon kelajak terma jamoa tayanchlaridan biri sifatida tilga olinmoqda. La Masia oqimi to‘xtamayapti, aksincha, kuchaymoqda.
Shu bilan birga, gap faqat sonlarda emas. Ispaniya o‘yin uslubi bugun Barcelona ta’sirini aniqroq ko‘rsatib turibdi.
“La Furia Española” dan texnik inqilobga
Bir paytlar Ispaniya o‘zini “La Furia Española” – “Ispancha g‘azab” deb atardi. Qattiq kurash, keskin pressing, chaqqon o‘tishlar – butun konsepsiya shunga qurilgandi.
Hammasi 2004-yilda o‘zgardi. Terma jamoa boshiga Luis Aragones kelganida, u boshqacha yo‘lni tanladi. Uning qo‘lida boshqa tipdagi futbolchilar bor edi va u shunga mos futbolni talab qildi. 2008-yilda mamlakatning eng mashhur futbolchisi, Real Madrid sardori Raul tarkibdan tashqarida qoldi. Bosh orkestrga esa Barcelona yarim himoyachisi Xavi chiqdi.
U atrofida Andres Iniesta, Cesc Fabregas, David Silva kabi mayda, lekin yuksak texnikali futbolchilar to‘plandi. “G‘azab” o‘rnini to‘pni nazorat qilish, sabr va aniqlik egalladi. Natija kechiktirmadi: 2008-yil Yevropa chempionligi, 2010-yil Jahon chempionligi, 2012-yil yana Yevropa chempionligi. Oxirgi ikkitasi Vicente del Bosque qo‘l ostida, ammo shu yo‘lni davom ettirgan holda kelgan.
2010-yilgi jahon chempionligida Ispaniya tarkibida Barcelona dan yetti futbolchi bor edi. Hech bir klub bunday darajada terma jamoa asosini shakllantirmagan.
La Masia ichkarisidagi manbalardan biri buni shunday izohlaydi: klubning maqsadi aslida terma jamoani emas, o‘zining birinchi jamoasini futbolchilar bilan ta’minlash. Akademiyada o‘rgatiladigan falsafa – eng katta ustuvorlik. Ispaniya esa oxirgi o‘n yilliklarda shu g‘oyaga juda yaqin uslubni qabul qildi. Barcelona esa yoshlarni birinchi jamoaga juda tabiiy, bosqichma-bosqich olib chiqadi. Klub akademiyaga ishonadi, murabbiylar ham shunday qiladi, natijada 17–18 yoshli yigitlar haqiqiy imkoniyat oladi. Bu oddiydek tuyuladi, lekin Ispaniyaning har bir klubida bunday emas.
Madridning yo‘nalishi va chetga surilgan ta’sir
Ispaniya oltin avlodi sahnaga chiqqach, bu Madridda ham aks-sado berdi. Real Madrid prezidenti Florentino Perez uzoq yillar davomida yulduz transferlari bilan tanilgan: Luis Figo, David Beckham, Ronaldo Nazario, keyinroq Cristiano Ronaldo, Kaka va boshqalar.
Ammo Ispaniya terma jamoasi ketma-ket yirik turnirlarni yutgach, Madrid ichki bozorga ham jiddiy qaray boshladi. 2013–2018-yillar oralig‘ida klub Isco, Asier Illarramendi, Marco Asensio, Jesus Vallejo, Alvaro Odriozola, Dani Ceballos kabi, Ispaniya yoshlar terma jamoalarida porlagan futbolchilarni sotib oldi.
Shunga qaramay, bu avlodning aksariyati Madridda ham, terma jamoa uslubida ham kutilgan darajada ochilib keta olmadi. Real Madrid uchun bu fojea bo‘lmadi – 2014-yildan beri olti marta Champions League yutildi. Lekin terma jamoaga ta’sir ancha pasaydi. Yozgi Jahon chempionati uchun e’lon qilingan tarkibda birorta ham Real Madrid futbolchisi yo‘q edi. Faqat turnir o‘rtalarida Cucurella transferi rasmiylashgani bois, u endi madridlik sifatida qayd etiladi, xolos.
Bu Ispaniyada iste’dod yo‘qligidan emas. Dean Huijsen va Alvaro Carreras – Real Madrid futbolchilari, ular allaqachon La Roja safida (Carreras U-21 darajasida) maydonga tushgan. Ammo Madridda o‘z salohiyatini to‘liq namoyish etadigan platformani hali topgani yo‘q. Barcelona ning ispaniyalik yoshlari esa boshqa yo‘lni bosib o‘tyapti.
Moliyaviy inqiroz – yashirin sovg‘a
Barcelona so‘nggi yillarda moliyaviy qiyinchiliklarga botdi. Qimmat transferlar, ulkan maoshlar, stadion loyihalari – bularning hammasi klubni siqib qo‘ydi. Ammo aynan shu bosim Yamal va Cubarsi kabi futbolchilarga eshiklarni kengroq ochdi.
Shu holat Bernal, Fermin, Marc Casado, Gerard Martin kabi nomlarga ham tegishli. Ularning bari so‘nggi yillarda Ispaniya katta terma jamoasi yoki U-21 darajasida maydonga tushdi. Agar klub moliyaviy jihatdan bemalol bo‘lganida, bu yigitlar birinchi jamoaga bunchalik tez yetib kelarmidi? Savol ochiq. Ammo hozirgi manzara aniq: cheklovlar Barcelona ni o‘z uyidan kuch izlashga majbur qildi, La Masia esa bu chaqiriqqa javob bera oldi.
Natijada klub ham, terma jamoa ham yutqazgani yo‘q. Aksincha, Ispaniya yana bir bor dunyo cho‘qqisida turibdi va bu cho‘qqining tagida Kataloniya akademiyasining izlari aniq ko‘rinadi.
Endi esa savol bitta: bu avlod – Yamal, Cubarsi va ortidan kelayotganlar – 2010-yillar oltin davrini ortda qoldira oladimi yoki bu faqat yangi siklning boshlanishimi? Javobni vaqt beradi. Ammo bir narsa allaqachon ravshan – Ispaniya futbolining yuragi yana Barcelona ritmida uryapti.
