Folarin Balogunning qizil kartochkasi: FIFA va siyosatning ta'siri
Yevropa siyosatchilari FIFA va Gianni Infantino ustidan bo‘ron ko‘tardi. Sabab bitta: Folarin Balogun atrofidagi misli ko‘rilmagan qaror va uning ortidan kelgan siyosiy soyalar.
Qizil kartochka, telefon qo‘ng‘irog‘i va buzilgan an’ana
1-iyul kuni AQSh terma jamoasining yetakchi hujumchisi Folarin Balogun Bosniya va Gersegovinaga qarshi o‘yinda qizil kartochka oldi. Turnir qoidalari bo‘yicha u keyingi uchrashuvni, ya’ni Belgiya bilan o‘yinni o‘tkazib yuborishi kerak edi. Jahon chempionatining zamonaviy tarixida bu deyarli muqaddas tamoyilga aylangan: turnir davomida olingan qizil kartochka – avtomatik diskvalifikatsiya.
Ammo bu safar zanjir uzildi.
Balogun uchun chetlatish bekor qilindi. U Belgiya bilan o‘yinda maydonga tushishga ruxsat oldi. Bu qaror FIFA intizomiy qo‘mitasi nomidan e’lon qilindi, lekin fonida butunlay boshqa voqea yotgani ayon bo‘ldi: AQSh prezidenti Donald Trump Gianni Infantino bilan bevosita telefon orqali gaplashgan.
Natija? Birinchi marta zamonaviy Jahon chempionatlari tarixida qizil kartochka turnir ichida diskvalifikatsiyasiz qoldi.
Yevropa parlamenti jamoaviy pressingga o‘tadi
Yevropa parlamenti a’zolari buni jim kuzatib o‘tirmadi. Barry Andrews, Lara Wolters va Niels Fuglsang boshchiligidagi guruh tashabbus ko‘tardi va Infantino rolini tekshirishni talab qildi. Ular Yevropa Ittifoqidagi futbol assotsiatsiyalariga murojaat qilib, FIFAdan rasmiy tekshiruv va qaror qabul qilish jarayonini, ayniqsa, ehtimoliy siyosiy bosimni o‘rganishni so‘rashga undadi.
Ularning bayonoti keskin edi. Ular FIFAning “turnir o‘rtasida qizil kartochka bo‘yicha qoida o‘zgartirishi – sharmandalik va adolatning buzilishi” ekanini ta’kidladi. Hozircha 35 nafar deputat bu petitsiyaga qo‘shilgan.
Ularning fikri aniq: sportning go‘zalligi xolis va shaffof qoidalarga tayanadi. Agar siyosiy qo‘ng‘iroqlar kim maydonga tushishini belgilay boshlasa, bu go‘zallik yo‘qoladi.
UEFAning keskin bahosi
Yevropa futbol uyushmasi UEFA ham sukut saqlamadi. Ular bu qarorni “misli ko‘rilmagan, tushunib bo‘lmaydigan va oqlab bo‘lmaydigan” deb atadi.
Bu faqat texnik nizom haqida bahs emas. Gap futbolning eng yuqori darajadagi boshqaruviga bo‘lgan ishonch, turnirning o‘zi qanchalik “toza” qolayotgani haqida ketmoqda.
Trump, Infantino va noqulay savollar
Donald Trump ochiqchasiga Balogun ishini qayta ko‘rib chiqishni so‘raganini tan oldi. U qizil kartochkani “dahshatli” deb baholadi, ammo o‘zini oqlashga ham urindi: go‘yoki u natija talab qilmagan, Infantino nima qilishini aytib bera olmasligini ta’kidladi. Uningcha, diskvalifikatsiya “katta dog‘” bo‘lib qolardi va AQSh ham, Belgiya ham eng yaxshi tarkib bilan maydonga tushishi kerak edi.
Infantino esa o‘zini himoya qildi. U Trump bilan suhbat bo‘lganini tan oldi, lekin masala FIFAning mustaqil sud organlari qo‘lida bo‘lganini aytdi. “FIFA tizimi shunday ishlaydi, men bu tamoyilni doim himoya qilaman”, dedi u.
Biroq fon allaqachon chizilgan: shveysariyalik funksioner so‘nggi yillarda Trump bilan yaqin aloqalar o‘rnatgan, hatto o‘tgan yili unga maxsus yaratilgan “FIFA Peace Prize”ni topshirgan edi. Endi esa aynan shu do‘stona munosabatlar futbol siyosatining markaziga chiqib qolgan.
Maydondagi natija – bahslarni o‘chirib qo‘ya olmadi
Balogun ruxsat oldi. U maydonga tushdi. Ammo bu sport ertagi emasdi. AQSh Belgiya qarshisida 1:4 hisobida yutqazdi va Jahon chempionatidan chiqib ketdi.
Qizil kartochka bekor qilindi, lekin turnir taqdiri o‘zgarmadi. Savollar esa ko‘payib bordi, xolos.
Yevropa parlamentidagi tashabbus hozircha faqat siyosiy bosim ko‘rinishida. Lekin agar FIFA ichida haqiqiy tekshiruv ochilsa, bu nafaqat Balogun ishi, balki butun tashkilotning mustaqilligi va sport bilan siyosat chegarasi qayerda tugashi haqidagi bahsni keskinlashtiradi.
Jahon chempionati tarixida birinchi marta qizil kartochka diskvalifikatsiyasiz qolishi – bu shunchaki statistika satri emas. Bu savol: futbol qoidalarini endi kim yozyapti?
