Evertonning o‘tgan mavsumi: g‘alabalar va qulashlar
Butun o‘tgan mavsum davomida Everton yuqoriga qarab yashadi.
Ijaraga olingan Jack Grealish bir zumda tribunalarni o‘ziga rom qildi. Yangi kelgan Kiernan Dewsbury-Hall ketma-ket o‘yinlarni yutkazib berayotgan emas, yutib berayotgan futbolchiga aylandi. Thierno Barry va Beto esa mavsum boshidagi qotib qolgan seriyasidan chiqib, nihoyat darvozani topa boshladi.
21 mart kuni Chelsea ustidan 3:0 hisobidagi ishonchli g‘alaba. Turnir jadvalida sakkizinchi o‘rin. Chempionlar ligasi zonasidan atigi uch ochko ortda, oldinda yettita o‘yin.
Goodison (endi esa Hill Dickinson) atrofida orzular osmonga ko‘tarildi. Shunda jamoa chilparchin bo‘ldi.
Qulash boshlangani: Brentforddagi 2:2
Everton qolgan o‘yinlarning birortasida ham g‘alaba qozona olmadi. Bu — David Moyes 2025 yilda klubga qaytgandan beri eng uzun g‘alabasiz seriya.
11 aprel kuni Brentford maydonidagi 2:2 durangi shu qulashning boshlanish nuqtasiga aylandi. Shu kundan mavsum yakunigacha bo‘lgan davr kesimida jadval tuzilsa, Everton uchta eng yomon jamoa qatoriga tushib qoladi.
Bu seriyada liga bo‘yicha faqat uch klub g‘alaba ko‘rmadi: tushib ketgan Burnley, Wolves va Everton. Bunday fon fonida mavsum yakunidagi 13-o‘rin boshqacha ko‘rinadi.
Ikki xil 13-o‘rin
Shunga qaramay, 2025-26 mavsumining so‘nggi uy o‘yini oldidan Everton hali ham Yevropa yo‘llanmasi haqida o‘ylab turardi. Raqib – yangi ko‘tarilgan, lekin shamoli baland Sunderland.
Dasturdagi so‘zida bosh direktor Angus Kinnear kampaniyani “xursand, ammo qoniqmagan” deb ta’rifladi. Noo‘rin ibora, noqulay pallada. Oradan ko‘p o‘tmay, 1:3 hisobidagi mag‘lubiyatdan so‘ng bu kayfiyat butunlay achchiq tus oldi.
Sunderland esa mavsumni yettinchi o‘rinda yakunlab, 53 yildan keyin ilk bor Yevropa maydoniga chiqdi. Everton esa yana 13-o‘rin.
Moyes uchun bu o‘ziga xos ironiyadir: qaytganidan keyingi ikki mavsumning ikkisi ham 13-o‘rin bilan tugadi, lekin qabul qilinishi butunlay boshqacha.
U klubga qaytganida, Everton tushish chizig‘idan atigi bir ochkoga yuqorida edi. Yakunda esa pastki uchlikdan 23 ochko oldinda yakunlashdi. Shundan so‘ng yozda 97 million funt sarflandi — klub tarixidagi eng katta sof xarajat. Natija? Yana 13-o‘rin, atigi bir ochko ko‘proq.
Sobiq yarim himoyachi Leon Osman bunday fonni ijobiyroq ko‘radi. Moliyaviy qoidabuzarliklar, ochko ayirish va tushib ketish xavfi bilan to‘la yillardan keyin ketma-ket o‘rta jadvaldagi mavsumlar, uningcha, barqarorlik va asta-sekinlik bilan o‘sish alomati.
“David Moyes birinchi kelganida juda tez uchib ketdik, juda zo‘r start oldik, – deydi u. – Bu bir yildan ko‘proq davom etdi, o‘tgan mavsum oxiridagi ilk pasayishgacha. Shunga qaramay, men o‘tgan mavsumni ham taraqqiyot deb hisoblayman. Biz xohlagan narsa ham shu edi – o‘sish va barqarorlik.”
Yangi stadion, eski muammo
Moyes, 63 yosh, so‘nggi yillarda eng ko‘p sarflayotgan raqiblar bilan quvib yetish qanchalik qiyinligini ochiq aytib keladi. So‘nggi besh yilda net xarajat bo‘yicha hozirgi Premyer liga klublari orasida Everton atigi 15-o‘rinda.
Ammo raqiblar misoli og‘riqli. Bournemouth o‘tgan yozda liga bo‘yicha eng kam sarfladi, hatto transferdan 81 million funt foyda ko‘rdi va baribir oltinchi o‘ringa chiqdi. Brighton 41 million funt foyda bilan sakkizinchi bo‘ldi.
Zamonaviy Hill Dickinson Stadiumga ko‘chish yangi davrning boshlanishi sifatida talqin qilingan edi. Ammo raqamlar sovuq: o‘tgan mavsumda uy o‘yinlari bo‘yicha 1,2 ochkolik ko‘rsatkich – Premyer liga tarixida yangi stadionda ilk mavsumini o‘tkazgan jamoalar orasida eng yomon natija. Shu paytda safar o‘yinlaridagi formasi Evertonni eng yaxshi yettilik ichiga kiritadi.
Osman bu yerda ham kontekstga urg‘u beradi: uningcha, Bournemouth va Brighton o‘z rivojlanish bosqichida ancha oldinga o‘tib ketgan, Everton esa yangi stadion va notinch yillardan keyingi qayta qurilish davrida.
Eng katta burilishlardan biri – Grealishning yanvar oyidagi jarohati. U maydonda bo‘lganida Everton 45 foiz o‘yinlarda g‘alaba qozondi, o‘rtacha 1,6 ochko to‘pladi. U bo‘lmagan davrda bu ko‘rsatkichlar mos ravishda 22 foiz va bir ochkoga tushib ketdi.
“David Moyes juda intensiv murabbiy, – deydi 45 yoshli Osman. – Mavsum oxiriga kelib, kichik tarkib bunday bosimga bardosh bera olmadi. O‘zgarishlar vaqt talab qiladi. Hozir hech kim tushib ketish haqida o‘ylamayapti – bu Moyes qilgan ishni ko‘rsatadi. Uning shartnomasida 12 oy qoldi, men u bu muddatni oxirigacha ko‘raman deb o‘ylayman.”
Grealish qaytadi, Ndiaye ketadimi?
Bournemouth va Brighton muvaffaqiyati mohir skauting va tizimli rekruting ustiga qurilgan bo‘lsa, Evertonning transfer strategiyasi hali ham shakllanish jarayonida.
Farhad Moshiri davrida kamida 20 million funtga olingan sakkiz futbolchi klubni hech qanday tovon puli keltirmasdan tark etdi. So‘ngra, bir necha yil tejamkorlikdan keyin, o‘tgan yozda Friedkin Group boshqaruvida to‘qqiz nafar yangi futbolchi keltirildi. Asosiy urg‘u yoshga berildi, ammo hosil hali sezilmayapti.
Grealish va Dewsbury-Hall o‘zini oqladi. 20 yoshli qanot futbolchisi Tyler Dibling esa Southampton klubidan 35 million funt evaziga kelib, atigi oltita o‘yinni asosiy tarkibda boshladi. Bayern Munichdan o‘tgan yosh chap qanot himoyachisi Adam Aznou hali ham Premyer ligada debyut kutmoqda.
23 yoshli hujumchi Barry ilk mavsumidayoq havodagi kurashlarda ligadagi eng yaxshi ko‘rsatkichni qayd etdi, ammo darvoza oldida yakuniy zarbalarda barqarorlik yetishmadi. 24 yoshli yarim himoyachi Merlin Rohl mavsumning katta qismida imkoniyat kutdi, faqat may oyidagi to‘rtta start orqali o‘zini ko‘rsata boshladi.
BBC Radio Merseyside muxbiri Giulia Bould xabariga ko‘ra, ta’sirchan Grealish oynaning so‘ngiga yaqin yana ijaraga qaytishi kutilmoqda. U oyog‘idagi stress sinig‘idan tiklanishni davom ettiryapti, ish haqi esa haftasiga qariyb 200 ming funt atrofida qoladi.
Bu orada Iliman Ndiaye Saudiya Arabistoniga o‘tishi bilan bog‘lanmoqda.
“Grealishni qaytishiga xursand bo‘lardim, lekin faqat klub uchun maqbul narxda, – deydi Osman. – Ndiaye? Uni yo‘qotishni istamayman. Balki bir payt kelib, taklif shunchalik jozibador bo‘lar – Everton bu pulga ikki-uch futbolchi olishi mumkin bo‘ladi. Lekin klub uni ushlab qolish uchun qo‘lidan kelgan hamma ishni qilishi kerak deb o‘ylayman.”
Kichik tarkib, katta yuk
Elita darajadagi sifatni yo‘qotib, o‘rnini oqilona to‘ldirmaslik – Everton uchun qimmatga tushishi mumkin. Ayniqsa Premyer ligadagi eng kichik tarkiblardan biriga ega bo‘lgan paytda.
Moyes o‘tgan mavsumda liga bo‘yicha eng kam futbolchidan foydalandi – atigi 22 nafar. Zaxiradan amalga oshirilgan 128 ta almashtirish ham har qanday boshqa murabbiydan kamida olti baravarga kam.
Klub rekruting siyosatining katta qismi hanuz rivojlanish bosqichidagi futbolchilarga qaratilgan. Yozda 24 yoshli markaziy yarim himoyachi Hayden Hackney Middlesbroughdan 16,5 million funtga olib kelindi. 20 yoshli qanot futbolchisi Tyrique George esa Chelsea tarkibidan 18 million funt evaziga transfer qilindi, u o‘tgan mavsumning ikkinchi yarmida allaqachon Everton safida ijarada o‘ynagan edi.
Shu bilan birga, tajribali himoyachi Alistair Johnston (Celtic) o‘ng qanot himoyasidagi yillik muammoni hal qilishi mumkin bo‘lgan nom sifatida tilga olinmoqda. 32 yoshli Arsenal yarim himoyachisi Christian Norgaard esa klubga yaqin orada kelishi kutilayotgan futbolchi sifatida qayd etilmoqda.
Moyesning ikkinchi davridagi transferlarning o‘rtacha yoshi 24 dan kichik, ulardan uchtasi 20 yoshdan ham yosh. Ammo o‘tgan mavsumda 21 yosh va undan kichik futbolchilar maydonda jami 1 088 daqiqa o‘tkazdi xolos — bu bo‘yicha Everton liga jadvalida atigi 17-o‘rinda.
Seamus Coleman va Idrissa Gueye ketishi bilan klub 600 dan ortiq Premyer liga o‘yinlik tajribadan ayrildi. Bu – Norgaardga bo‘lgan qiziqishni tushuntiradi. Ustiga-ustak, muhim yarim himoyachi James Garner qovurg‘a sohasidagi operatsiya tufayli mavsum startini o‘tkazib yuboradi.
Natijada Moyes g‘alati paradoksda qolmoqda: u ishonishga qiynalayotgan yosh futbolchilarga tobora ko‘proq tayanishga majbur bo‘lishi mumkin.
“Ular maydonga tushishga loyiq ekanini, bunga qodir ekanini ko‘rsatishi kerak, – deydi Osman. – Umid qilamanki, oradan bir yil o‘tib, talablar nimaligini yaxshiroq tushunib, Dibling va George kabi futbolchilar keyingi qadamni tashlaydi. Shunda birdan tarkib ham ishonchliroq ko‘rina boshlaydi.”
Savol endi bitta: bu yoshlar Evertonni barqaror o‘rtamiyona klubdan yana bir bor haqiqiy raqobatchiga aylantira oladimi – yoki Hill Dickinson tribunalarida yana bir “yo‘qotilgan mavsum” haqida gapirishga to‘g‘ri keladimi?
