Cristiano Ronaldo: Futbolning Afsonasi Yana Sahnada
Cristiano Ronaldo – bu nomni hali ham baland ovozda aytish mumkin. U erkak futbol tarixining eng buyuklaridan biri. Qanchalik yuqori yoki past turishi bahsli, lekin u futbolning “katta stoli”da ekaniga shubha yo‘q. Eng keskin lahzalar, aqlni lol qoldiradigan fintlar, yillar davomida saqlanadigan atletizm, ichida ta’til qilish mumkin bo‘lgan kuboklar xazinasi – u klub va terma jamoadagi deyarli hamma narsani ko‘rdi. Lekin vaqt hech kimni kutmaydi.
Ronaldo eng yorqin yillarini ortda qoldirgani ayb emas. Portugaliya esa – hozirgi avloddagi eng to‘liq terma jamoalardan biri. Dunyodagi eng zo‘r yarim himoya liniyasi, chap qanot himoyasida esa hozirgi paytda eng yaxshi futbolchi. Bunday tarkibga oldinda 76 yoshli, penaltilar va O‘zbekiston darvozasiga statistikani “bo‘rttirish” bilan kifoyalanadigan hujumchi emas, boshqacha yechim yarashadi. Shuni tan olish qiyin, lekin zarur.
Shu yoshda ham professional sportda yura olayotgani – o‘zi bir g‘alaba. Uning tengqurlari vannaga suv qo‘yib, o‘rnidan turguncha ham boldirini cho‘zib oladi, Ronaldo esa 90 daqiqa va ustiga qo‘shilgan daqiqalarda ham maydonda yugurmoqda, raqiblar esa deyarli farzandlari yoshida. Lekin Roberto Martínez qanchalik tez anglab etsa, Portugaliyaning taqdiri endi o‘sha “o‘rta yoshli” oyoqlarga bog‘liq emas, shunchalik yaxshi bo‘ladi.
Gollar, ofsaydlar va so‘nggi zarba
Rasmiy xabarlarda bir satr: Ronaldo gol urdi, Portugaliya 2:1 hisobida Xorvatiyani yutdi va Geopolitics World Cupning nimchoragiga yo‘l oldi. Ha, u penalti aniq tepdi. Qolgan 80 daqiqaga esa savol ko‘p. U hujumni sekinlashtirdi, Portugaliya pressingini chaynatib yubordi, tezkor kombinatsiyalar o‘rniga “shoshilmaylik” rejimini yoqdi. 81-daqiqada almashtirilganida esa, yuzidagi ifodalar shahar markazidagi soat minorasidan ham ko‘proq “o‘zgarish” ko‘rsatdi.
Portugaliya o‘yin davomida ko‘p bo‘limlarda ustun bo‘ldi, lekin deyarli hammasini havoga uchirishi ham mumkin edi. Xorvatiya ikki marta to‘pni to‘rga joyladi, ikkalasi ham millimetrlar bilan bekor qilindi. Yana bir zarba ustunga tegdi. Stadiondagi har bir zarba, har bir VAR tekshiruvi Portugaliya uchun ogohlantirish edi.
Va nihoyat bosim natija berdi. Maydon markazida vaqt tugab borar, nervlar taranglashar, Portugaliya hujumi esa yana bir marta to‘lqin ko‘tardi. To‘xtab qolgan daqiqalarda sahnaga Gonçalo Ramos chiqdi – “Milan”ning yangi 60 million funtlik hujumchisi. U jarima maydoni ichida ko‘tarilib, go‘yo o‘sha “prime Ronaldo”dek havoga sakradi va burchakka yo‘llangan chiroyli zarba bilan Xorvatiyaning orzularini chilparchin qildi. Bir lahza. Bir zarba. Bir turnir taqdiri.
Sensorlar, texnologiya va o‘layotgan romantika
Bu o‘yin yana bir narsani eslatdi: futbol endi faqat ko‘zga emas, kompyuterga ham ishonadi. Xorvatiyaning bekor qilingan golida hech kim to‘pning Igor Matanovic boshiga tegayotganini ko‘rmadi. Traektoriya deyarli o‘zgarmadi, aylanishi ham ko‘zga tashlanmadi. Lekin to‘p ichidagi sensor “nimanidir” sezdi – va biz hammasini unga ishonib qabul qildik.
Mashina uchun obyektiv bo‘lgan narsa endi bizning ko‘zimizdan ham obyektivroq deb hisoblanmoqda. Bu katta shiorlar bilan ataladigan inqilob bo‘lmasligi mumkin, lekin maydondagi bitta epizod juda yirik jarayonni ko‘rsatib qo‘ydi: qarorlarni texnologiyaga topshirishga tobora ko‘proq rozi bo‘layotganimizni, o‘z mas’uliyatimizni sekin-asta chetga surayotganimizni. GWC allaqachon dunyoning kichik, g‘alati, egri oynasiga aylangani haqida ko‘p yozildi. Kechagi holat esa shu oynaga yana bir qorong‘i chiziq tortdi.
Afsona, vaqt va o‘rni bo‘sh qolgan raqam 21
Yosh o‘tishi merosni yemirmaydi. Ronaldo baribir afsona. Lekin qanday qilib endi hech kim David Attenboroughdan Ruandadagi yomg‘ir o‘rmonlarida daraxtlarga osilib yurishini kutmagani kabi, Portugaliyadan ham CR7 yelkasiga yana bir marta butun millat umidini ortib qo‘yishini talab qilish mumkin? Ayniqsa, oldinda dahshatli formada bo‘lgan Ispaniya kutib turgan bo‘lsa.
Bularning barchasi Ronaldo haqidagi “tugadi” degan navbatdagi bobdek ko‘rinadi. Demak, odatdagidek, dushanba kuni u yana hammani xato qilganini isbotlab, Football Daily’ni pastel de nata bilan “yuvishi” ham mumkin. U buni o‘tgan yillarda ko‘p marta qilgan.
Ammo Xorvatiyaga qarshi o‘yindan keyingi manzara boshqacha edi. Maydonda sekinlashgan, qarorlarida ikkilanib qolgan Ronaldo emas, balki sobiq jamoadoshini yodga olayotgan, jiddiy va sokin inson ko‘rindi. U beliga Diogo Jota’ning 21-raqamli libosini ilib oldi. O‘yin tugaganiga bir yil bo‘ldi, ammo bu safar boshqa sabab bilan: bu – Liverpool hujumchisining vafot etganiga bir yil to‘lgani kuni edi. Boshida o‘sha raqam, ko‘zlarida – xotira.
“Bugungi kun holati biz uchun juda katta ma’no kasb etadi, – dedi Ronaldo. – Faqat yutganimiz uchungina emas, qanday yutganimiz uchun ham.” So‘zlar qisqa, og‘ir, aniq edi.
Achchiq haqiqat shundaki, agar Jota hanuz tirik bo‘lganida, ehtimol, Ronaldo Xorvatiyaga qarshi asosiy tarkibda maydonga tushmagan bo‘lardi. Futbol shafqatsiz. Vaqt undan ham shafqatsizroq.
Portugaliya esa hozir aynan shu ikkisi orasida qolib ketgandek: afsonaga hurmat va kelajakni tanlash zarurati. Savol oddiy, javob esa og‘ir: Martínez qachon qaror qiladi?
