Chorak finalda jamoalar: Fransiya, Ispaniya, Marokash va boshqa raqobatchilar

Jahon chempionati chorak finalga yetib keldi. Hisob-kitoblar sovuqqon, maydon esa qizib borayotgani bir payt. Opta ma’lumotlariga ko‘ra, to‘rtlikka chiqish ehtimoli bo‘yicha tartib shunday: avval Fransiya, so‘ngra Ispaniya, Argentina va Angliya. Lekin bitta haqiqat bor – qolgan sakkiz jamoaning har biri statistikada o‘ziga yarasha kuchli tomonga ega.

Bu bosqichda mayda ustunliklar ham o‘yin taqdirini hal qiladi. Kimdir to‘pni uzoq ushlab turadi, kimdir zarbaga aylangan yugurishlar bilan raqibni yorar, boshqasi esa bitta qarshi hujum bilan hammasini ag‘darib tashlaydi.

Fransiya: driblingdan tug‘iladigan zarbalar

Fransiya terma jamoasi raqibni yonidan emas, ustidan o‘tib ketayotgan jamoaga o‘xshaydi. Kamida besh metrga to‘p olib yurish va bu yugurishni zarba yoki golli vaziyat bilan yakunlash – Opta o‘lchayotgan asosiy ko‘rsatkichlardan biri. Fransiya bu yerda alohida qatlam.

Turnirda to‘rt martadan ko‘p bunday samarali “carry” qilgan to‘qqiz nafar futbolchi bor, shulardan to‘rttasi aynan Fransiya safida: Ousmane Dembélé, Désiré Doué, Kylian Mbappé va Michael Olise. Bradley Barcola esa atigi bitta to‘p olib yugurib, golli pas berishdan shu elita guruhga qo‘shilish arafasida.

Bu raqamlar tasodif emas. Fransiya qanotlarda ham, markazda ham tezlik bilan raqibni sindirishga qodir jamoa ekanini ko‘rsatadi. Chorak final bosqichida aynan shunday individual ustunliklar ko‘pincha farqni qiladi.

Marokash: har metrda sprint

Marokash bu bosqichdagi eng ko‘p sprint qiladigan jamoa sifatida ajralib turibdi. Ular ayrim raqiblarga qaraganda yarim soat ko‘proq o‘ynashgan, lekin bu faqat umumiy son emas. Sprintlar sonini bosib o‘tilgan masofaga bo‘lib chiqsak, Marokash eng yuqori o‘rtacha ko‘rsatkichga ega – har kilometrga 0,75 sprint.

Demak, ular ko‘proq yugurmayapti, kuchliroq yuguryapti. Temp yuqori, pressing agressiv. Ikki uchrashuvni konditsionerli stadionlarda o‘tkazgani ham bu intensivlikni ushlab turishga yordam bergan bo‘lishi mumkin, lekin asosiy xulosa bitta: Fransiyaga qarshi jismonan ham bas kela oladigan jamoa bu.

Fransiyaning dribling kuchi va Marokashning sprintga asoslangan intensivligi to‘qnash kelganda, o‘yin faqat taktik emas, sof atletik duelga ham aylanadi.

Ispaniya: to‘p nazorati va beton himoya

Ispaniya yana o‘ziga xos uslubiga qaytdi. To‘p nazorati bo‘yicha ko‘rsatkichlari Euro 2012 dagi oltin davrlariga juda yaqin. Ammo bu safar jamoa zerikarli emas, shunga qaramay, himoya deyarli darz ketmagan.

Raqiblar ularga qarshi atigi 1,49 kutilgan gollar (xG) yig‘ishgan. Chorak final bosqichi uchun bu deyarli devor. Taqqoslash uchun: Norvegiya beshta o‘yinining to‘rtida kamida shuncha xG imkoniyatni raqiblariga berib qo‘ygan.

Ispaniya to‘pni o‘zi ushlab, raqibni nafaqat pressingdan, balki oddiy hujum qilish imkonidan ham mahrum qilmoqda. Himoyaning siri ham shunda: raqibga imkon bermaslik, raqamlar esa bu uslub hali ham ishlayotganini ko‘rsatib turibdi.

Belgiya: yuqori pressingdan tug‘iladigan zarbalar

Belgiya chorak finalga yuqori pressing bilan kirdi. Opta “yuqori turnover” deb ataydigan ko‘rsatkich – raqib darvozasidan 40 metr ichida to‘pni qaytarib olib, hujumni boshlash holatlari. Bu bo‘yicha Ispaniya 50 ta bilan peshqadam, Belgiya esa 41 ta bilan quvib kelayotgan guruhda.

Ammo belgiyaliklar ustunlik qiladigan joy boshqa: aynan shu yuqori pressingdan keyin zarbaga yakunlangan epizodlar soni. 15 ta. Bu bo‘yicha hech kim ularga yaqinlashmagan. Ularning shu uslubdan urgan gollari ham to‘rtta – yana eng yuqori ko‘rsatkich.

Demak, Belgiya nafaqat yuqorida bosim qiladi, balki bu bosimni natijaga aylantiradi. Ispaniyaning odatdagidek xotirjam orqa chizig‘i bosim ostida xatoga yo‘l qo‘yishi mumkin bo‘lgan eng nozik pallaga kirib bormoqda.

Norvegiya: kam zarba, katta sifat

Norvegiya uchun shior bir: sifat sonidan ustun. Ular Cape Verde dan atigi to‘rt marta ko‘proq zarba yo‘llashgan, lekin bir o‘yin ko‘proq o‘ynashganini inobatga olsak, bu juda kam.

Shunga qaramay, har bir zarba deyarli xavf. Norvegiyaning penaltilarsiz har zarbadagi o‘rtacha kutilgan gollari 0,17 ga teng. Turnirdagi eng yuqori ko‘rsatkich. Yevropaning besh yirik ligasi bo‘yicha o‘tgan mavsumda hech bir jamoa bunday o‘rtachaga chiqa olmagan.

Bu nimani anglatadi? Norvegiya maydonda uzoq o‘ylamaydi, zarba uchun joy topdimi – bu odatda haqiqiy gol imkoniyati. Chorak finalda bunday tejamkorlik raqibni doimiy xavotirda ushlab turadi: har bir zarba jazo bo‘lishi mumkin.

Angliya: “katta imkoniyatlar” fabrikasi

Angliya Meksikaga qarshi o‘yinda hujum samaradorligini namoyish etdi: atigi olti zarba, beshtasi darvozaga, uchtasi gol. Ulardan ikkitasi yaqin masofadan “tap-in”, bittasi penalti. Opta bunday vaziyatlarni “katta imkoniyat” deb belgilaydi – ya’ni futbolchi odatda gol urishi kutiladigan holat.

Turnir boshida Angliya bu imkoniyatlarni uncha yaxshi realizatsiya qilmagan bo‘lishi mumkin, lekin yaratish bo‘yicha hammadan ustun. 23 ta “katta imkoniyat” – chorak finaldagi hech bir jamoa bu raqamga yaqinlasha olmagan.

Savol endi boshqacha: shu sur’atda imkoniyatlar yaratishda davom etishadimi yoki chorak final bosimida aniqlik yana xiyonat qiladimi?

Argentina: har xil yo‘l bilan zarba beradigan chempion

Argentina 14 ta gol bilan turnirning eng sermahsul jamoalaridan biri. Lekin ularni boshqalardan ajratib turadigan narsa – hujumdagi rang-baranglik. Opta “oddiy o‘yin” deb hisoblamaydigan holatlardan – qarshi hujumlar, standartlar, penaltilar – urilgan gollar soni yettita.

Avstriyaga qarshi ikki qarshi hujum, Jordan ustidan g‘alabada ikki to‘g‘ridan-to‘g‘ri jarima zarbasi, Cape Verde ga qarshi ikki burchakdan urilgan gol. Bularning barchasi raqibni doimiy tayyorgarlikda ushlab turadigan arsenal. Hatto Lionel Messi penalti yo‘qotishga haqli bo‘lib qolgan darajada.

Argentina raqibni faqat bir uslub bilan emas, har tomondan bosadi. Chorak finalda bunday ko‘p qirrali hujumga qarshi himoyalanish – taktik emas, ruhiy sinov ham bo‘ladi.

Shveytsariya: tez bo‘lmagan tezlik

Ko‘z bilan qaraganda Shveytsariya hujumi uncha chaqqon ko‘rinmaydi. Turnirdagi 48 jamoa ichida umumiy tezlik bo‘yicha ular alohida ajralib turmaydi. Lekin Opta o‘lchaydigan “to‘g‘ridan-to‘g‘ri tezlik” – hujum paytida to‘pning raqib darvozasi tomon harakatlanish tezligi – chorak final ishtirokchilari orasida eng yuqori: soniyasiga 1,77 metr.

Bu nimani anglatadi? Ular tez-tez hujum qilmaydi, lekin hujum boshladimi, to‘p to‘g‘ri chiziq bo‘ylab darvozaga qarab uchadi. Argentina to‘pni ko‘p nazorat qilishi kutilayotgan o‘yinda Shveytsariyaga imkoniyatlar kam tushadi. Shuning uchun har bir qarshi hujum, har bir o‘tish fazasi ular uchun oltin bo‘ladi.

Bir-ikki to‘g‘ri yo‘naltirilgan tezkor hujum – va favorit titray boshlashi mumkin.

Chorak final oldidan Opta raqamlari bitta narsani ko‘rsatib turibdi: bu bosqichda “kuchsiz” degan ta’rif yo‘q. Har bir jamoaning o‘z quroli bor – kimdir dribling, kimdir pressing, boshqasi standartlar yoki sifatli zarbalar bilan ustun. Endi savol bitta: qaysi uslub yarim final eshiklarini ochadi?