Cape Verde orzusi: 1% imkon, 99% ishonch
Lauryn eslay oladigan davridan beri xaritalarda o‘z yurtini izlab charchagan. 13 yoshli qiz ko‘p marta globusni aylantirgan, lekin Cape Verde ko‘rinavermagan. Endi esa, nihoyat, shu kichik orol davlati futbol sayyorasining markaziga chiqdi.
“Yurtimizni Jahon chempionatida butun dunyoga ko‘rsatayotganlarini ko‘rish menga beqiyos faxr bag‘ishlaydi,” deydi Lauryn.
“Birinchi o‘yindan keyin hamma Cape Verde haqida gapira boshladi. Odamlar futbolchilarimizning talanti va mahoratini ko‘rishdi.”
Bu – Cape Verde tarixidagi ilk Jahon chempionati. Atlantika o‘rtasida, Afrika materigidan qariyb 600 kilometr narida joylashgan, 10 ta oroldan iborat, aholisi yarim milliondan sal oshiq bo‘lgan mamlakat. Shunday bo‘lsa-da, ular turnir favoritlariga qarshi bo‘yin egmadi.
Diasporada Cabo Verde nomi bilan tanilgan bu jamoa ilk bor qatnashayotgan mundialida kutilmagan darajada dadil chiqmoqda. Kichik davlat, lekin katta sahnada.
“1% imkon, 99% ishonch”
Lauryn allaqachon o‘zining ilk kitobi – “Unsung”ni chop ettirgan. U Ispaniyaga qarshi ochilish o‘yinidan avval ijtimoiy tarmoqlarni titkilab chiqqanini aytadi.
“Cape Verde g‘alaba qozonishi atigi 1% ehtimolga ega, degan postlar juda ko‘p edi,” deydi u. “Lekin darvozabonimizning o‘yinidan keyin hammasi o‘zgardi.”
O‘sha “1%” iborasi Britaniyadagi Cape Verde diasporasi uchun shiorga aylandi. Ularning soni minglab bo‘lishi taxmin qilinadi, ammo ovozi baland.
“Bizning shiorimizga aylandi: ‘Ular bizga 1% imkon berishdi, bizda esa 99% ishonch bor edi’,” deydi Lauryn.
Bu ishonch maydonda ham o‘z aksini topdi. Jamoa turnir favoritlaridan biri bo‘lgan Ispaniyani 0:0 hisobida to‘xtatdi. Tomoshabinlar jim qoldi, statistika ahamiyatini yo‘qotdi.
Keyingi o‘yin – Uruguayga qarshi bahs – Cape Verdean Association UK vakili Annabella Lopes tasvirlaganidek, “uzluksiz yurak xurujiga o‘xshagan” kechdi. Hisob – 2:2. Har bir zarba, har bir to‘p talashish – hayot-mamot jangidek.
Endi esa navbat Saudi Arabia bilan so‘nggi guruh uchrashuviga. Houston (Texas)da juma kuni soat 21:00 ET da start oladigan o‘yin Lauryn va Britaniyadagi minglab muxlislar uchun tungi soat 1:00 da boshlanadi. G‘alaba – tarixiy pley-off yo‘llanmasi. Durang esa – eng yaxshi uchinchi o‘rin egalari orasidan chiqish uchun umid chirog‘ini yonib turishiga xizmat qiladi.
Kichik mamlakat, katta hisob-kitob.
Kichik ukka katta orzu
Laurynning 10 yoshli ukasi Joylen – Chelsea akademiyasi futbolchisi. U ham bu jamoaga tik qaramoqda, lekin shunchaki tomoshabin sifatida emas.
“Biz juda uzoqqa bora olamiz, deb o‘ylayman,” deydi u. “Ispaniya va Uruguay bilan durang o‘ynaganimizni hisobga olsak, boshqa jamoalarga qarshi nimalar qila olishimizni tasavvur qiling.”
Bu turnir uning shaxsiy orzularini ham alangalatdi.
“Bu menga o‘zimning eng yuqori darajamga chiqishni xohlashimni yanada kuchaytirdi,” deydi Joylen.
Cape Verde maydonda nafaqat raqiblarni, balki o‘z bolalarining tasavvurini ham yengib bormoqda.
“Kichikliging – to‘siq emas”
Annabella Lopes uchun bu jamoaning o‘yini nafaqat sport natijasi, balki butun dunyodagi Cape Verde diasporasi va umuman kichik davlatlar uchun kuchli xabar.
“Maydondagi muvaffaqiyatlar xalqimizning matonati va kuchini aks ettiradi,” deydi u. “Kichikliging yoki odamlar seni bilmasligi – katta yutuqlarga erisha olmasligingni anglatmaydi.”
Uningcha, masala faqat natijada emas.
“Gap yutish yoki yutqazishda emas. Muhimi – qatnashish. Cape Verde qatnashyapti, Cape Verde raqobatlashyapti, Cape Verde yutuqlarga erishyapti va Cape Verde tarix yozyapti,” deydi Lopes.
Bu so‘zlar qog‘ozdagi shior emas. Ular butun diasporaning kayfiyatiga aylanib ulgurgan.
Vozinha – darvozadan dunyoga chiqayotgan yulduz
E’tibor markazida, albatta, tajribali darvozabon Vozinha turibdi. Uning Instagram sahifasi atigi ikki o‘yinda bir necha yuz ming obunachidan deyarli 10 millionga yaqinlashdi. Bu raqamlar uning seyvlaridek hayratomuz.
Britaniyada yashovchi, 38 yoshli NHS fizioterapevti Nancy Rodrigues uni Angola davridan beri tanishini aytadi.
“Men uni davolaganman, u juda yoqimli inson,” deydi Nancy. “U hozir olayotgan barcha e’tiborga to‘liq loyiq. Ajoyib tomoni shundaki, odamlar Cape Verde’ni aynan uning orqali tanishyapti. Bu hissiyotni so‘z bilan ifodalash qiyin.”
Bir darvozabon – bir xalqning yuzi. Bir nechta seyv – bir mamlakatning xaritadagi o‘rnini kattalashtirayotgan ramz.
Dunyo bo‘ylab tebranayotgan bayroqlar
36 yoshli buxgalter Elisangela, ya’ni Elly, bu muvaffaqiyat butun diasporani qanday elektrlashtirganini his etmoqda.
“Bunday lahzani ilgari hech qachon boshdan kechirmaganmiz,” deydi u. “Hamma hayajonda. Odamlar bir-biriga qo‘ng‘iroq qilishyapti, hol-ahvol so‘rashyapti, oilasi va do‘stlari bilan bu onni qanday kechirayotganini so‘rashyapti.”
Bu faqat stadionlardagi shovqin emas. Bu – London ko‘chalaridagi bayroqlar, Portugaliya kafelaridagi qichqiriqlar, AQSh shaharlaridagi tungi tomoshalar. Har joyda bir xil savol: “Keyingi mo‘’jiza qachon?”
Futboldan kengroq manzara
Lauryn va Joylenning onasi Christina bu muvaffaqiyat mamlakatga bo‘lgan qiziqish faqat futbolda qolib ketmasligidan umidvor.
“Biz ijodkor xalqmiz. Talant juda ko‘p, nafaqat futbolda, balki musiqada, adabiyotda, san’atda ham,” deydi u.
U ayniqsa jamoaning maydondagi qadriyatlari va matonatidan faxrlanadi. Uning nazarida, bosh murabbiy Bubista har o‘yin oldidan raqib murabbiyiga sovg‘a ulashishi – bu shunchaki chiroyli jest emas, balki butun xalq madaniyatining ko‘zgusi.
“Bu – kimligimizning bir bo‘lagi. Biz maydonga jangchi bo‘lib chiqamiz, lekin bir-birimizni hurmat qilamiz,” deydi Christina. “Odamlar aynan shuni ko‘ryapti, deb o‘ylayman. Ular takabburlikni emas, kamtarlikni ko‘ryapti. Ular birlikni ko‘ryapti, g‘alaba uchun jon kuydirayotgan, yig‘layotgan erkaklarni ko‘ryapti. Bu juda chiroyli.”
Cape Verde hozircha kubokni qo‘lga kiritgani yo‘q. Ammo ular allaqachon boshqacha bir narsa yutib bo‘ldi: butun dunyoga kichik davlat ham katta orzu qilishga haqli ekanini isbotlashdi.
Endi esa bitta savol qoladi: bu 1% dan boshlangan ertak qayergacha yetib boradi?
