BBC va ITV: Mundialdagi final duelida kim g‘olib bo‘ldi?
Argentina va Spain maydonda finalni bo‘lishib olayotgan bo‘lishi mumkin, lekin Britaniya ekranlarida an’anaviy duel o‘sha-o‘sha: BBC va ITV. Har to‘rt yilda bir marta qaytariladigan savol yana ko‘tarildi – bu safar kim yaxshiroq efir olib bordi?
Studiyalar: raqamli fonmi yoki Manxettendan ko‘rinish?
BBC turnir oldidan katta shov-shuvga sabab bo‘ldi: tahririyat jamoasi AQShga uchmadi, balki raqamli studiyada mezbon shaharlar manzarasini “yasash” yo‘lini tanladi. Bu qaror deyarli ochiq tan olishdek ko‘rindi: “Oldingi byudjet endi yo‘q”.
ITV esa butun turnir davomida New Yorkdan ishladi. Ha, Meksika, Kanada yoki AQShning g‘arbiy qirg‘og‘idagi voqealardan baribir masofa bor edi, lekin ekran ortida ular Amerika tuprog‘ida ancha “uydagidek” ko‘rindi. BBC nihoyat AQShga uchib borgani zahoti esa England uyga qaytdi – o‘tkir kinoya, xolos.
Bu raundda ustunlik aniq: g‘olib – ITV.
Punditlar: Roy Keane sahnasi va BBCning Linekersiz davri
ITV tarkibi qog‘ozda ham, efirda ham yulduzlar bilan to‘la bo‘ldi. Markazda ikki qutb: doimiy norozi, ammo tomoshabinga yoqimli “professional g‘ashlik” egasi Roy Keane va Australia turnirda qolgan paytda – “professional Ange” maqomiga chiqqan Ange Postecoglou.
Jobi McAnuff ishonchli, tiniq tahlillari bilan ajralib turdi, ammo ko‘pincha kechki, kamroq reytingli o‘yinlarga “surib qo‘yilgani” unga biroz adolatsizlik bo‘ldi. Ian Wright esa yana o‘ziga xos energiyasi bilan ekranni “yoritdi”. Turnir boshidagi kichik xato – sovrinlarga ko‘milgan Emma Hayes’ni tezda “taktik oshxona” deb atalgan formatga joylashtirish – ham tezda unutdirildi.
BBC esa hali ham Linekerdan keyingi hayotga moslasha olmayotgandek taassurot qoldirdi. U ilgari ham boshlovchi, ham Mundialni ko‘rgan-bilgan sobiq yulduz sifatida ikki rolni birday bajargan edi. Endi esa bu bo‘shliq sezilib turdi. Micah Richards’ning jo‘shqinligi kimlargadir yoqadi, kimlargadir yoqmaydi – bu tabiiy. Lekin BBC safida aynan sobiq England 1-raqamli darvozaboni Joe Hart yorqinroq ko‘rindi. Alan Shearer va Wayne Rooney esa ko‘pincha Argentina hujumiga qarshi turgan England orqa chizig‘idek – og‘ir, sekin, bir maromda eshitildi.
Bu bo‘limda ham ustunlik bir kanal tomoniga og‘di: g‘olib – ITV.
Kommentatorlar: zerikkan ovozlar va haqiqiy entuziazm
Divanda o‘tirgan muxlis uchun azaliy jumboq: qanday qilib dunyoning eng yirik o‘yinlarini sharhlayotgan odamlar mikrofon ortida zerikkan, hatto biroz ranjigandek eshitilishi mumkin? Bu holat allaqachon “Mark Lawrenson sindromi” nomini olgan.
Bu safar ham Jonathan Pearce (BBC) va Lee Dixon (ITV) shu toifaga tushib qoldi. Ularning ohangi ba’zan shunday bo‘ldiki, go‘yoki stadionga majburan kelgandek taassurot qoldirdi. Ally McCoist esa butunlay boshqa qutbda edi – uning tugamaydigan entuziazmi, o‘yindan zavq olishi ekranga to‘liq o‘tdi.
Shunga qaramay, umumiy tarkib bo‘yicha BBC ustun chiqdi. Guy Mowbray ovozi, ritmi va ohangi bilan Sam Matterface’dan ancha yoqimli eshitildi, katta o‘yinlarga yarashadigan “og‘irlik”ni ham saqlab qoldi.
Kommentatorlar duelida: g‘olib – BBC.
O‘yinlardan keyingi intervyular: kulgidan tortishuvgacha
Turnir davomida maydon chetidagi intervyular ikki kanal uchun ham sarlavhalarga chiqdi, ammo sabablari butunlay boshqacha bo‘ldi.
BBC efirida Harry Kane Meksikaga qarshi Azteca’dagi g‘alabadan keyingi intervyuda ovozini deyarli yo‘qotib qo‘ydi. Natija? Sport tarixidagi eng kulgili, ijtimoiy tarmoqlarda qayta-qayta “remiks” qilingan suhbatlardan biri.
ITV tomonida esa vaziyat ancha keskin tus oldi. England – Norway chorak finalidan keyin Gabriel Clarke’ning Jude Bellingham bilan suhbati shov-shuvga aylandi. U Thomas Tuchelning o‘yin borasidagi tanqidlarini to‘g‘ridan-to‘g‘ri Bellinghamga yetkazdi va shu bilan murabbiy hamda yulduz futbolchi o‘rtasidagi eski jarohatlarni yana ochib qo‘ygandek bo‘ldi.
Bu yerda emotsiya, hazil va viral lahzalar BBC tomonida ancha kuchli bo‘ldi. G‘olib – BBC.
Hakamlik tahlili: bir bosh ustun Christina Unkel
Hakamlik qarorlari bugungi futbolning ajralmas qismi, telekanallarning bu boradagi yondashuvi ham tobora muhimroq bo‘lib bormoqda. ITV uchun Christina Unkel shu yo‘nalishda aniq ustunlikni ta’minladi.
U vaziyatlarni ortiqcha aylantirmasdan, sodda, qat’iy va tushunarli tilda tahlil qildi. BBC safidagi Darren Cann esa fikrlarini shunchalik ko‘p “agar” va “balki”lar bilan o‘radi-ki, natijada ularning qadrini pasaytirib yubordi. Aniqlik o‘rnini ehtiyotkorlik egallab oldi, bu esa efirda kuchli tahlilni bo‘g‘ib qo‘ydi.
Bu segmentda savol ham yo‘q: g‘olib – ITV.
Musiqa va titrlar: klassikaga yetmadi, lekin…
Nessun Dorma (1990) yoki ITV’ning kutilmagan Mexico 1986 “xit”i darajasiga hech biri yetmadi, albatta. Lekin bu safar ham umumiy kayfiyatni belgilashda farq sezildi.
ITV tanlagan Rascal Flatts’ning “Life is a Highway” kompozitsiyasi turnir boshidayoq quloqqa yoqimli tuyulgan bo‘lsa-da, o‘yinlar ko‘paygani sayin tezda joniga tegadigan darajaga yetdi. Bir xil kayfiyat, bir xil ritm, bir xil ohang.
BBC esa animatsion titrlar bilan ishladi: jahon chempionatlari tarixidagi ramziy lahzalar, afsonaviy figuralar qayta jonlantirildi, musiqiy bezak ham bu tasvirlarga mos ravishda ko‘tarinki, lekin keraksiz shovqinsiz bo‘ldi. Natijada vizual va audio uyg‘unlik ancha kuchli chiqdi.
Musiqa va titrlar bo‘yicha: g‘olib – BBC.
Yakuniy hisob: kim Mundialni yutdi?
Shunday qilib, turli yo‘nalishlarda baho berilganda, BBC va ITV o‘rtasidagi bu yashirin final haqiqiy penaltilar seriyasiga o‘xshab ketdi. Studiyalar, punditlar va hakamlik tahlilida ITV zarbasi aniq bo‘ldi. Kommentatorlar, o‘yinlardan keyingi intervyular va turnir kayfiyatini belgilagan titrlarda esa BBC javob qaytardi.
Bir narsa aniq: Argentina va Spain qaysi kanal efirida bo‘lishidan qat’i nazar, bu duel endi faqat maydonda emas. Keyingi Mundialda ham muxlislar savolni yana o‘rtaga tashlaydi – kimni yoqib bo‘lsa, kimni o‘chirib qo‘yishadi?
