Avtogollar bosimi ostidagi jahon chempionati
2026-yilgi Jahon chempionati statistika kitoblarini yangilashga juda yaqin turibdi. Ammo bu safar rekordlar sahifasida eng yorqin satrlar hujumchilar emas, avtogollar bo‘lishi mumkin.
Turnir o‘rtalariga kelib, allaqachon 11 ta avtogol qayd etildi. 2018-yilgi chempionatda o‘rnatilgan rekord — 12 ta. Bir necha kun ichida bu raqam yangilanishi hech kimni hayron qoldirmaydi.
Misr – Belgiya: bir zarba, butun o‘yin taqdiri
15-iyun. Misr o‘zining ilk o‘yinida Belgiyaga qarshi maydonga tushgan. Ikkinchi bo‘lim o‘rtalari, hisob 1:0, afzallik Misr tomonida. Belgiyaning old chizig‘ida esa odatdagidek xavf manbai — Romelu Lukaku.
Navbatdagi uzatma jarima maydoniga uchib kelar ekan, bir lahzaga ham bo‘shashish mumkin emasdi. Bir nechta himoyachi Lukakuga zarba berish imkonini bermaslik uchun yugurib kirdi. To‘p esa kutilmaganda Mohamed Hany oyog‘iga tegdi va darvoza tomon yo‘l oldi. Darvozabon ojiz, hisob 1:1.
Misr uchun bu nafaqat hisobning tenglashuvi, balki psixologik zarba ham bo‘ldi. O‘yin yakunida durang — va bu avtogol butun uchrashuvning ohangini o‘zgartirib yuborgan lahza sifatida esda qoladi.
Avtogol – tasodifmi yoki bosim natijasimi?
Avtogol har doim tushuntirish qiyin bo‘lgan epizod. Jamoa o‘z darvozasiga uradi, stadion jimib qoladi, futbolchilar boshini changallaydi. Biroq bu turnirda bunday sahnalar haddan tashqari ko‘payib bormoqda.
Northeastern University tarkibidagi NetSI Sport tadqiqot guruhi direktori Brennan Klein ma’lumotlariga ko‘ra, avtogollar ko‘pincha omadsizlik mahsuli. Shunga qaramay, bu chempionatda ayrim tendensiyalar ko‘zga tashlanmoqda.
Eng qiziq faktlardan biri: 2026-yilda avtogollarning to‘rttasi krossdan keyin yuzaga kelgan. 2018-yilda esa bunday holat umuman bo‘lmagan. Shunga qaramay, ma’lumotlar umumiy krosslar soni oshganini ko‘rsatmaydi. Demak, muammo uzatmalar sonida emas, ularning qanday yakunlanayotganida.
Ba’zan hammasi juda sodda: futbolchi to‘pni tepmoqchi bo‘ladi, lekin noto‘g‘ri uradi. Qatarning Mohamed Manai Kanada zarbasini qaytarmoqchi bo‘lgan paytda aynan shunday holat yuz berdi. To‘pni xavfdan uzoqlashtirish o‘rniga, u darvoza tomon uchib ketdi.
Ba’zan esa hujumdagi tezlik va bosim shunday darajaga chiqadiki, himoyachi uchun yagona tanlov qoladi: xavfli pasni to‘sishga urinib, hammasini tavakkalga qo‘yish. Misrning Belgiya bilan o‘yinidagi epizod ham shunday — Lukaku kabi hujumchi fonida har bir soniya, har bir qadam qaror bo‘lib qoladi.
AQShning taktik bosimi: ikki avtogol, ikki signal
Bu chempionatda avtogollardan eng ko‘p foyda ko‘rgan jamoalardan biri — AQSh. Ular raqiblarning ikki marta o‘z darvozasini ishg‘ol qilishiga sabab bo‘lishdi. Biroq bu faqat omad emas, deydi Klein. Unga ko‘ra, bu natijalar AQShning aniq taktik uslubi bilan chambarchas bog‘liq.
Avstraliyaga qarshi o‘yindagi gol bunga yorqin misol. Epizod boshi: Folarin Balogun chap qanotda to‘pni qabul qiladi. U diagonal bo‘ylab darvoza tomon yurib boradi, himoyachilarni o‘ziga tortadi, bo‘sh zonalar ochila boshlaydi. Keyin kutilgan uzatma — jarima maydoniga, Ricardo Pepi tomon. U ideal zarba pozitsiyasida.
Ammo sahnaga Avstraliya himoyachisi Cameron Burgess chiqadi. U pasni to‘sish uchun keskin sakrab kiradi, ammo tanasi va oyog‘ining yo‘nalishi allaqachon o‘z darvozasi tomonga burilgan. To‘p oyoqqa tegadi — va darvoza to‘rida. Protokolda bu avtogol, lekin aslida bu AQShning to‘g‘ri qurilgan hujumi natijasi.
Shu kabi epizodlar bitta narsani ko‘rsatadi: ayrim avtogollar omadsizlikdan ko‘ra, yuqori bosim ostida qabul qilingan majburiy qarorlar mahsuli.
Raqamlar ortidagi ruhiy jang
Grafiklar, diagrammalar, bar chizmalar — bular avtogollar sonini aniq ko‘rsatadi. Oxirgi uchta Jahon chempionatidagi avtogollar taqqoslanadi, 2018 va 2026-yillarda ularning qanday vaziyatlardan kelib chiqqani tahlil qilinadi.
Ammo bu raqamlarning orqasida boshqa narsa ham yotadi: futbolchilarning ruhiy holati, turnir bosimi, xato qilishdan qo‘rquv. Himoyachilar bugun faqat raqib hujumchilariga emas, balki har bir keskin uzatma, har bir yo‘nalishni o‘zgartirgan to‘pga qarshi o‘ynashga majbur.
Bir qarashda bu faqat “o‘z darvozasiga gol”. Aslida esa bu zamonaviy futbol tezligi, taktik murakkabligi va maydondagi qarorlar qanchalik nozik chiziqda qabul qilinishining ko‘zgusi.
Endi esa savol bitta: bu Jahon chempionati avtogollar bo‘yicha rekord o‘rnatadimi yoki hali eng dramatik lahzalar oldinda turibdimi?
