Aston Villa va Garnacho: Yashirin doimiy transfer xavfi

Aston Villa yana o‘sha xavfli yo‘lda turibdi. O‘tgan yozgi transfer oynasining so‘nggi kunida klub Harvey Elliottni Liverpooldan bir mavsumlik ijaraga olgandi, kelishuvga esa majburiy sotib olish sharti qo‘shilgandi. Qog‘ozda bu juda mantiqli ko‘ringan. Ammo maydonda hammasi boshqacha bo‘ldi.

Elliott yozgi Euro U-21 musobaqasida eng yaxshi futbolchi deb topilgan, Villa esa tarkibni chuqurlashtirishga shoshayotgan payt edi. Shartnomaga ko‘ra, u Birmingham klubida 10 ta o‘yin o‘tkazsa, transfer 35 million funtga doimiyga aylanardi. Natija? Butun mavsum davomida Unai Emery qo‘l ostida atigi 278 daqiqa. Shartni ishga tushirmaslik uchun yetarlicha kam. Futbolchi uchun ham, klub uchun ham charchatadigan, sovuq hisob-kitob.

Endi esa Villa yana o‘xshash sxemaga qaytdi. Bu safar nishonda – Chelsea qanot hujumchisi Alejandro Garnacho.

Garnacho keladi, lekin raqamlar bosh rolda

Garnacho ham Elliott kabi bir mavsumlik ijaraga keladi, shartnomada esa yana o‘sha – majburiy sotib olish bandi. Aniq mexanizmlar hozircha oshkor qilinmagan, ammo talkSPORT ma’lumotiga ko‘ra, bu band maydonga tushish soniga bog‘langan va uni bajarish qiyin bo‘lmaydi. Ya’ni, amalda bu deyarli doimiy transfer.

Umumiy paket – ijara va majburiy sotib olishni qo‘shganda – qariyb 43 million funtga baholanmoqda. Bu qiziq bir kontekstda yuz berdi: atigi ikki kun avval Morgan Rogers aynan teskari yo‘nalishda 117 million funt evaziga Chelsea safiga o‘tgandi va britaniyalik futbolchilar tarixidagi eng qimmat transferga aylangandi.

Bu summa Aston Villa uchun oltin koni bo‘ldi. Rogersni 2024-yil yanvarida Middlesbroughdan atigi 8 million funtga olib kelishgandi. Endi esa klub UEFA moliyaviy qoidalaridan qochish, aniqrog‘i, ularga moslash yo‘lida katta foyda qayd etish imkoniyatiga ega bo‘ldi.

Shu yerda savol tug‘iladi: bir necha kun ichida, bir xil ikki klub o‘rtasida amalga oshgan ikki yirik bitim – bu aslida yashirin “almashuv” emasmi?

UEFA qoidalari va 45 kunlik chiziq

UEFA transfer reglamentida bitta nozik nuqta bor: bir xil ikki klub o‘rtasida 45 kunlik davr ichida amalga oshgan bir nechta kelishuvlar “swap”, ya’ni almashuv sifatida ko‘rilishi mumkin. Agar shunday tasnif qilinsa, Aston Villa Rogers transferidan qayd etgan foydasini to‘liq yozib qo‘ya olmaydi. Faqat sotish va sotib olish o‘rtasidagi farq daromad sifatida ko‘riladi.

Villa aynan shundan qochmoqda. Garnachoni birinchi bosqichda ijara sifatida rasmiylashtirish orqali klub majburiy sotib olish shartini 45 kunlik oynadan keyin ishga tushirishni mo‘ljallagan. Shunda Rogersdan olingan 117 million funt foydasi bu yilgi moliyaviy hisobotda to‘liq daromad sifatida qayd etiladi, Garnacho uchun to‘lov esa keyingi yillarga yoyilib ketadi.

talkSPORT’ning Transfer Insiders dasturida jurnalist Ben Jacobs aynan shu nuqtani ochib berdi. Uning ta’kidlashicha, bu safargi bitim Elliottnikidan tubdan farq qiladi: u yerda klub Elliottga baho berib, so‘ng qaror qilishi kerak edi, oxir-oqibat Emery uni istamadi va futbolchi chetga surib qo‘yildi. Natijada, yosh iqtidor uchun bu jiddiy ortga tashlangan qadam bo‘ldi.

Garnacho bilan esa boshqa o‘yin o‘ynalmoqda. Bu – UEFAning yangilangan FFP qoidalari fonida moliyaviy ijodkorlik. Klublar uchun sxema oddiy: katta sotuvdan tushgan pulni shu yilgi hisobotda to‘liq foyda sifatida qayd etish, yangi kelgan futbolchi uchun to‘lovni esa shartnoma muddatiga bo‘lib tashlash. Qisqa muddatda balans chiroyli ko‘rinadi, FFP bosimi yumshaydi.

UEFA bunday “o‘zaro foydali” bitimlarga chek qo‘yish uchun 45 kunlik qoidani joriy qilgan. Ya’ni, agar ikki klub qisqa muddat ichida bir-biridan futbolchi olib-sotsa, raqamlar alohida emas, sof holatda ko‘riladi. Lekin ijara + majburiy sotib olish strukturasida, majburiy band keyinroq ishga tushsa, hujjatlarda hamma narsa “ajralgan” ko‘rinishda qoladi. Aynan shu yerda “bo‘shliq” paydo bo‘ladi.

Jacobsning fikricha, Garnacho, Aston Villa va Chelsea uchalasi ham aslida bu bitimni doimiy transfer sifatida ko‘rayapti, faqat u ijara libosiga o‘ralgan.

UEFA hali so‘nggi so‘zni aytgani yo‘q

Shunga qaramay, Villa o‘zini mutlaqo xavfsiz hududda deb his qila olmaydi. UEFA reglamentida yana bir muhim jumla bor: agar majburiy sotib olish sharti “deyarli aniq” deb baholansa, bunday bitim boshidan boshlab doimiy transfer sifatida qayd etilishi kerak.

Bu esa Birmingham klubi uchun yoqimsiz ssenariy. Chunki Rogersdan olingan ulkan foyda qisqarishi, balansda esa raqamlar unchalik yorqin ko‘rinmay qolishi mumkin.

UEFA bunday holatda shunday savol beradi: Garnachoning kelish shartlari bajarilishi qanchalik aniq? Agar maydonga tushish bo‘yicha band juda oson bajariladigan tarzda yozilgan bo‘lsa, nazoratchilar bu bitimni “ijara” emas, “yashirin doimiy transfer” deb ko‘rishi mumkin.

Shu sababdan, Garnacho kelishuvi qanchalik nozik chizilgan bo‘lsa ham, UEFAning yakuniy talqini hamon xavf omili bo‘lib turibdi.

Nicolas Jackson rejasi kutishga majburmi?

Bu moliyaviy shaxmat doskasida yana bir figura bor – Chelsea hujumchisi Nicolas Jackson. Uni London klubi Aston Villaga taklif qilgan, Emery esa futbolchini Villarreal davridan yaxshi biladi va yoqtiradi. Lekin hozircha bu yo‘nalishdagi harakatlar cheklangan.

Sabab oddiy: agar UEFA Garnacho bitimini boshidan doimiy transfer sifatida ko‘rishga qaror qilsa, Rogersdan olingan foydaning katta qismi “yeb yuboriladi”. Bunday vaziyatda Jackson uchun yangi yirik kelishuv Aston Villaning FFP balansini yanada og‘irlashtiradi.

Shu bois klub oldida ikkita yo‘l turibdi: yo Jackson uchun harakatni qishki oynaga surish, yo bu oynaning o‘zida yana bir katta sotuv amalga oshirish. Ikkinchi variant hozircha murakkab ko‘rinadi, demak, yanvar – eng real ssenariy.

Aston Villa uchun bu mavsum maydondagi natijalar bilan bir qatorda, qog‘ozdagi raqamlar o‘yini ham bo‘ladi. Savol shunda: Emery jamoasi bu murakkab moliyaviy kombinatsiyalar fonida maydonda ham xuddi shunday aniq va sovuqqon bo‘la oladimi?