Angliya va Argentina o‘rtasidagi o‘yinda Harry Kane ning o‘yinidagi qiyinchiliklar

Bir soat davomida Angliya Argentinaga qarshi juda ham ishonchli ko‘rindi. Thomas Tuchel boshqarayotgan jamoa amaldagi jahon chempionini yanchib tashlamadi, lekin ularni maydonda teng ushlab turdi. 55-daqiqada Anthony Gordon gol urganida, bu adolatga qarshi qo‘pol zarba bo‘lib tuyulmadi. Bu faqat birinchi zarba edi. Argentina javob qaytarishi tabiiydek ko‘rinar, Angliya esa yana zarba berishga tayyordek tuyulardi.

Berolmadi.

Angliya orqaga chekinib, panaga kirib oldi. Argentina esa qo‘rqmasdan hujum qildi. Lionel Scaloni o‘yin ortidan “qonda hid bordek sezildik”, deb ta’rifladi. Tuchel esa xuddi akulalar tushgan dengizga o‘zi yem tashlayotgandek edi.

Shu paytda Harry Kane g‘alati tomoshabinga aylandi. Uning statistikasi ko‘zga yoqmaydi: atigi 26 ta to‘pga tegish, to‘qqizta aniq pas, bitta zarba (u ham bloklangan) va Argentina jarima maydonida birorta tegish yo‘q. Bu, ehtimol, Kane o‘yinini to‘liq aks ettirmaydi, lekin raqamlar shafqatsiz.

O‘yin kirishib ketgan, betartib jangga aylangan edi, Kane esa aynan shunday jangni yoqtiradigan futbolchi. U birinchi bo‘limning katta qismini to‘qnashuvlarda o‘tkazdi. Lisandro Martinez va Alexis Mac Allisterdan ko‘proq yakkakurashga kirishdi. Ba’zan u o‘z tanasini juda xavfli tarzda to‘siqqa qo‘ydi.

Birinchi bo‘limda bu foydali bo‘ldi — o‘yin parokanda, futbol emas, asab sinovi edi. Lekin ikkinchi bo‘limda, Angliyaga oldinga yurish kerak bo‘lganda, hammasi so‘ndi.

Gordonning golidan keyingi vaziyat Tuchel uchun g‘alati taktik boshqotirma bo‘ldi. Uning ahvoli ham noodatiy edi. Yaqindagina Azteca stadionida Meksikoga qarshi tarixiy mudofaa namoyish etildi, tor g‘alabani saqlab qolish uchun jamoa jonini berdi. O‘sha kechada Kane 89 daqiqa maydonda bo‘lib, tepishdi, yiqildi, kurashdi.

U chorshanba kuni ham xuddi shunday jangchi edi — garchi o‘zi Angliya yuqoriroq press qilishi kerakligini ta’kidlagan bo‘lsa-da.

“Bir sababmi, bir nechtami, biz to‘pni nazorat qilishda qiynaldik, raqibga bosim qilishda qiynaldik, natijada ularga momentum berdik, ular bizning uchinchi zonamizda ko‘proq hujumlar yaratdi”, — dedi Kane.

Achinarlisi shundaki, bu jarayonning bir qismi aynan uning o‘ziga bog‘liq.

Angliyaga ayni damda kerak bo‘lgani bitta aniq nishon edi — Argentina markaziy himoyachilaridan biriga yopishib, ularni ortga chekinishga majbur qiladigan hujumchi. Kane deyarli to‘liq jamlangan forvard. Bitta yetishmaydigan fazilati bor: tezlik. Shuning uchun u odatdagidek ortga tushib, oqimni to‘xtatishga harakat qildi, lekin to‘lqin ortidan to‘lqin kelayotgan paytda u bu frontda ojiz bo‘lib qoldi.

Bu endi Kane uchun o‘yin emasdi. Tuchel uni almashtirishi kerak edi. Kane esa maydonda qoldi va bo‘layotgan falokatni tomosha qildi.

Kontekstda olganda, bu mavsum yakuni uchun juda achinarli — balki biroz adolatsiz — nuqta. O‘tgan yil Kane “Bayern Munich” safida ajoyib mavsum o‘tkazdi. U Bundesligada bitta mavsumda eng ko‘p gol urgan futbolchi bo‘yicha rekordni yangiladi: barcha musobaqalar bo‘yicha 58 ta gol. Yevropaning besh yirik ligasida hech kim uning 36 ta ichki chempionat goliga yetolmadi. U “Bayern Munich” tarixida 100 ta golli ishtirok (gol+assist) ga eng tez yetgan futbolchiga aylandi. Chempionlik esa 16 ochkolik ustunlik bilan qo‘lga kiritildi, kampaniya oxirida jamoa tezlikni biroz pasaytirganiga qaramay.

Shu sababli Kane uchun Ballon d’Or atrofida jiddiy bahslar paydo bo‘ldi. Bu raqamlar Robert Lewandowski ham yetolmagan balandliklar edi. Statistik ko‘rsatkichlar bo‘yicha u Messi va Ronaldo hududiga kirib bordi. Faqat raqamlarning o‘zi bilan ham, Michael Owen’dan keyin ilk ingliz futbolchisi sifatida sovrinni olishiga ishonchli dalillar bor edi.

Lekin “Bayern”ning yirik turnirlardagi muvaffaqiyatsizligi uning imkoniyatlarini qisqartirdi. Ular yakunda chempion bo‘lgan PSG bilan tengma-teng kurashdi, lekin javob o‘yinida qaytish qila olmadi va yarim finalda 6:5 hisobida mag‘lub bo‘ldi.

Jahon chempionati Kane uchun xuddi “toza varaq” bo‘lib ko‘ringan edi. U o‘zi ham tan oldi: kuchli mundial uni yana Ballon d’Or poygasiga qaytarishini bilardi.

“Favoritlardan biri bo‘laman, albatta, — degan edi Kane turnir oldidan. — Bu mavsum qo‘lga kiritgan sovrinlarim va urgan gollarimni hisobga olsak, nomzodlar safida bo‘laman. Ayniqsa, agar Angliya Jahon chempionligini olsa, sovrinni ingliz futbolchisi olishini tasavvur qilish qiyin emas”.

Dastlabki besh o‘yinda u aynan shunday o‘ynadi ham. Xorvatiyaga ikki gol, Panamaga bitta, Kongoga yana ikkita gol urdi, Azteca stadionida esa bitta golli uzatmani ham qo‘shib qo‘ydi. U va Jude Bellingham Angliyaning yuragini tashkil etdi, qolganlar o‘z vazifasini bajardi, xolos.

Bunday turnirlarda “Golden Boot” hamisha katta ahamiyatga ega. Yarim final oldidan Kane Messi va Mbappe’dan atigi ikki gol ortda borayotgan edi. Mantiqan olganda, Angliya finalga chiqishi uchun uning gollari kerak edi. Oddiyroq qilib aytganda, Kane zarba berishga tayyor holatda turardi.

Argentina darvozasini ishg‘ol qilolmagani esa deyarli “Golden Boot” bilan xayrlashish degani. Uchinchi o‘rin uchun o‘yinda Frantsiyaga uchta gol urib qo‘ysa ham, Messi Ispaniyaga qarshi finalda gol ura olmaydi, deb taxmin qilish mantiqsizlik bo‘ladi.

Kane Germaniyaga “Golden Boot”siz qaytadi, jamoaviy maqsadlar ham so‘nggi chiziqda qo‘ldan chiqdi. Uning imkoniyatlari tugadi.

Eng alam qiladigani? Bu haqiqatan ham yakun bo‘lishi mumkin.

“Bayern”ga ko‘chishi Kane uchun karyera qayta tug‘ilgandek bo‘ldi. Orqaga qaralganda, u “Tottenham”da bir-ikki yil ortiqcha qolib ketgandek. U Londonda ham ajoyib edi, Premyer-ligadagi eng yaxshi futbolchilardan biri sifatida yilma-yil porladi. Ammo uning atrofida muammolar ko‘p, rahbariyat esa yetarli mablag‘ sarflamagan — qiziq tomoni shundaki, endi yozda yuzlab millionlarni sarflashga kirishdi.

Myunxendagi dastlabki ikki mavsumdagi muvaffaqiyati, eng avvalo, uning haqiqiy darajasini tasdiqlab berdi. Kane hali ham yuqori saviyada o‘ynay olishini ko‘rsatdi. Balki u hanuz cho‘qqisiga chiqmaganmidi? U tez-tez boshqa sport turlarini kuzatishi, tanasini qanday asrashni biladigan atletlarni o‘rnak qilishini gapiradi. Kane vaqtni yengmoqchi, “Bayern”dagi yillari esa, kamida klub darajasida, bunga qodir ekanini ko‘rsatmoqda.

Lekin terma jamoa futbolda hammasi boshqacha. Bu uzoq kampaniyalar emas, taktika bilan o‘ynab ko‘rish, dam olish haftalarini rejalashtirish imkoni yo‘q. O‘yinlarni o‘tkazib yuborib, charchoqni yozib yuboradigan tanaffuslar ham bo‘lmaydi. Angliya Jahon chempionati yig‘inini cho‘zishga harakat qildi, baribir ikki oydan kam vaqt ichida hammasi yakunlandi. Uzoq klub mavsumidan so‘ng bu deyarli to‘g‘ri chiziq bo‘ylab sprint bo‘ldi. Va Kane, eng kerak bo‘lgan pallada, zarba bera olmadi.

Agar bu chindan ham so‘nggi katta imkoniyat bo‘lgan bo‘lsa, Kane’ning Angliyadagi merosi g‘alati ko‘rinishga ega bo‘ladi. Avvalambor, u ehtimol Angliya tarixidagi eng yaxshi hujumchi. Agar davom etsa, terma jamoa safida 100 ta gol chegarasidan o‘tishi deyarli aniq. Peter Shiltonning 125 o‘yindan iborat rekordi ham qo‘l yetadigan masofa (Kane hozir 121 o‘yin o‘tkazgan). U Jahon chempionatlari tarixida eng ko‘p penalti goliga ega, 2018-yilda “Golden Boot”ni qo‘lga kiritgan.

Lekin yirik turnirlardagi xatolar uning merosini og‘irlashtiradi. Euro 2024’da u ta’sirsiz bo‘ldi, 2022-yil Qatarda esa hal qiluvchi penaltini boy berdi. 2018-yilgi mundial va 2021-yilgi Yevroda atrofidagi tarkib unchalik kuchli bo‘lmaganini inobatga olganda, Kane hech qachon mamlakatni yelkasiga olib chiqqan, darajasiga yarasha bosh qahramonga aylangan emas. Bu darajadagi rekordchi to‘purarlar — Messi, Ronaldo, Pele, Maradona, Henry — barchasi vitrinada ko‘rsatadigan yirik sovringa ega. Kane’da esa bunday kubok yo‘q.

Angliyaning o‘zi ham muammosiz emas. Hujumchi pozitsiyasiga qarasangiz, manzara tashvishli. Tuchel bu Jahon chempionatiga 30 yoshli Ollie Watkins va 30 yoshli Ivan Toney bilan bordi. Keyingi navbatni qo‘lga oladigan yosh hujumchi ko‘rinmayapti. Kane’ni esa oddiygina chetga surib bo‘lmaydi.

Demak, Angliya yana o‘sha izda davom etadi. 2028-yilda ham Kane asosiy tarkibda bo‘lishi ehtimoli yuqori. O‘sha turnirda ham Angliya yomon bo‘lmaydi. Lekin o‘sha paytga kelib, Kane cho‘qqidan pastga qarab tushayotgan bo‘ladi. Shunga qaramay, uning o‘rnini bosadigan nomzod ko‘rinmayapti.

Kane esa davom etishni xohlaydi.

“Terma jamoa — mening faxrim va quvonchim, — deydi u. — Dunyodagi hamma narsadan ko‘ra ko‘proq yoqtiradigan ish — shu. To‘rt yil — uzun muddat, bu yozda 33 ga kiraman, lekin Leo [Messi] misolida ko‘rdik, hammasi u yerda tugamadi, u hanuz eng yuqori darajada o‘ynayapti. O‘zimga chegaralar qo‘yishni xohlamayman”.

Ammo bunga suyanib bo‘ladimi? Kane o‘z buyukligini isbotlashi mumkin bo‘lgan turnirlar oldin ham bo‘lgan, ular ham qo‘ldan chiqdi. Bu safargi imkoniyat, ayniqsa bunday achchiq yakunda, ehtimol eng katta boy berilgan zarba bo‘lib qoladi.