Ancelotti qo‘lida shakllanayotgan yangi Braziliya: Matheus Cunha inqilobi

Jahon chempionati tobora aniq tus olayapti. Braziliya ham shunday. Carlo Ancelotti nihoyat o‘zining eng yaxshi “o‘n birligi”ni topgandek va guruh bosqichidagi har bir o‘yinda jamoa bir pog‘ona yuqoriga ko‘tarilgani sezilib turibdi: ritm, ishonch, temp – hammasi o‘sib boryapti.

Oldinda – Yaponiya. Oxirgi 32 bosqichida bu raqib bilan xato qilish mumkin emas. Ammo Braziliya hozir aynan turnirning shu nuqtasida kuchayib borayotgan, o‘zini topayotgan jamoa taassurotini qoldiryapti. Bu o‘zgarish markazida esa bitta ism turibdi: Matheus Cunha.

Klassik “to‘qqiz” emas, Braziliya uchun yangi tipdagi hujumchi

Braziliyada odatda bitta savol doimiy: “Bizning to‘qqiz raqamli hujumchimiz kim?” Ronaldo, Adriano, Romario… So‘nggi 30 yilning har bir avlodida o‘zining sof “killer”i bo‘lgan. Hozir esa bu rolni Cunha egallayapti – lekin u avvalgilarga umuman o‘xshamaydi.

U – klassik markaziy hujumchi emas. To‘liq “o‘n” ham emas. U ikkalasining o‘rtasida – go‘yo “to‘qqiz yarim”. Zarba bera oladi, lekin o‘yin quradi ham. Uchta gol bu turnirda allaqachon uning hisobida, shu bilan birga u faqat yakunlovchi emas, butun hujum tizimining markaziy bo‘g‘ini bo‘lib turibdi.

Braziliya markaziy hujumchisi bunday ko‘rinishda bo‘lishi – deyarli yangilik. Ayniqsa, jamoa o‘yini shunchalik kuchli darajada u orqali qurilayotganini hisobga olsak.

Ba’zi epizodlarda Cunha eski jamoadoshi Roberto Firmino’ni eslatadi: doim chiziq oralig‘iga tushadi, markaziy himoyachini ikkilantiradi, unga savol tashlaydi – ergashasanmi yoki chiziqda qolasanmi? Har ikki holatda ham Braziliya yutadi.

Agar himoyachi uni ergashib ketadigan bo‘lsa, Vinicius Jr va Rayan uchun qanotlarda bo‘shliq ochiladi. Agar qaramasa, Cunha chiziqlar orasida to‘pni qabul qilib, pas izlaydi yoki darvozaga zarba beradi. U o‘z zonasida ko‘pincha yolg‘iz qoladi – bu esa uning o‘yin uslubiga aynan mos.

Yana bir muhim nuqta: u o‘z vazifasidan, hatto himoyaviy ishidan ham rohat olayotgandek. Bosimni birinchi bo‘lib u boshlaydi, ba’zan hatto yarim himoyachilar oldida “oltinchi raqam”dek ishlaydi. Braziliya hujumi balansini aynan shu faol, aqlli harakatlar ushlab turibdi.

“To‘qqiz” qidiruvi, jarohatlar va tasodifdan tug‘ilgan yechim

Bu safar Braziliya Jahon chempionatiga an’anaviy tayyor “to‘qqiz”siz kirdi. Bu o‘zi uchun g‘alati holat. Shotlandiyaga qarshi o‘yinga qadar ham asosiy markaziy hujumchi kim bo‘lishi mavhum edi.

Carlo Ancelotti tayyorgarlik davrida hammasini sinab chiqdi: Cunha, Igor Thiago, Endrick, Joao Pedro, Richarlison. Aniq javob yo‘q edi.

Ba’zan murabbiyga jarohatlar qaror qabul qilishda yordam beradi. U tasodifan mukammal kombinatsiyaga “tushib qoladi”. Braziliya bilan ham shunday bo‘ldi.

Raphinha – ajoyib futbolchi, lekin u doim harakatda, pozitsiyani o‘zgartirishni yoqtiradi. Marokashga qarshi ilk uchrashuvda u Thiago ortida “o‘nlik”da o‘ynadi, qanotlarda ham ishlay oladi. Ammo hamstring jarohati hammasini o‘zgartirdi.

O‘rniga maydonga tushgan Rayan – ancha “klassik” o‘ng qanot futbolchisi. U chiziqda qoladi, struktura buzilmaydi. Natijada bir tomonda Vini, ikkinchi tomonda Rayan, markazda esa Cunha uchun ulkan zona ochildi. U aynan shu hududni yoqtiradi, shu yerda erkin nafas oladi.

Bu sxema Braziliya uchun yangi, lekin ishlayapti. Albatta, variantlar saqlanib qolgan. Igor Thiago – boshqa tipdagi hujumchi, agar jamoaga ko‘proq jismoniy kuch, markazda doimiy tayanch kerak bo‘lsa, u yuqorida qoladi, markaziy himoyachilarni band qiladi. Muhimi – Ancelotti endi tanlovga ega.

Braziliyada esa kayfiyat asta-sekin o‘zgarib boryapti: tobora ko‘proq odamlar Cunha’ni aynan shu lavozim uchun yechim deb bilmoqda. U haqidagi ma’lumotlar raqiblar uchun sir bo‘lmay qoldi, lekin uning o‘yinini o‘qish baribir oson emas – juda aqlli harakat qiladi.

Ancelotti rejasi: to‘pni berib, o‘yinni boshqaradigan Braziliya

Bu jamoaning tagida murabbiyning izi juda yaqqol ko‘rinadi. Ancelotti haqida ko‘p gapiriladi: insoniy yondashuvi, yulduzlar bilan ishlash mahorati. Lekin uning taktik moslashuvchanligi ko‘pincha soyada qolib ketadi.

Hozirgi Braziliya raqibga to‘pni berishdan cho‘chimaydigan jamoa. Endi 70 foiz to‘p nazorati – maqsad emas. Ba’zan to‘pni raqibga topshirish – aynan uning uchun muammo yaratish demak.

Agar pressing va pozitsion joylashuv to‘g‘ri bo‘lsa, kerakli vaqtda to‘pni tortib olib, raqibni jazolash mumkin. Shotlandiyaga qarshi uchrashuvda bu reja yorqin ishladi: birinchi gol, so‘ngra keskin bahsli ravishda bekor qilingan ikkinchi gol – barchasi tasodif emasdi. Panamaga va Misrga qarshi o‘rtoqlik o‘yinlarida ham xuddi shunday vaziyatlardan gol urilgan.

Shotlandiyaga qarshi Braziliya ko‘proq to‘pni raqibga berdi, lekin maydonda baribir aynan o‘zi boshqaruvchi tomonga aylandi. O‘yinchilarni kerakli zonalarga “yetaklab” bordi, so‘ngra to‘g‘ri vaqtda bosimni yoqdi. Bu – reja bo‘lgan. Tuzoq edi. Va u ish berdi.

Bugungi futbolda hamma “identitet” haqida gapiradi: kimdir doim pressing, kimdir doim to‘p nazorati, boshqasi esa faqat qarshi hujum. Ancelotti uchun esa asosiy mezon – raqib va o‘yin vaqti. Agar futbolchilaring moslasha olsa, nima uchun jamoa ham moslashmasligi kerak?

Bu – boshqa Braziliya. O‘tmishdagi jamoalar nusxasi emas.

Qanotlar endi uchmaydi, lekin jamoa yutmoqda

Gap himoya chizig‘iga kelganda, o‘zgarish yanada yaqqolroq. Bu birinchi Jahon chempionati, unda Braziliya odatdagi superhujumkor qanot himoyachilarisiz o‘ynayapti. Roberto Carlos, Cafu, Maicon, Marcelo, Dani Alves – bu nomlar bilan ulg‘aygan avlod uchun hozirgi model g‘alati ko‘rinishi mumkin.

Endi chiziqda Douglas Santos, Roger Ibanez yoki Danilo – ular ancha ehtiyotkor. Kamroq reyd, kamroq xavf, ko‘proq balans. Natijada Vinicius Jr yuqoriroqda qoladi, ko‘proq dam oladi, hujumda esa yangi darajada portlay oladi.

Orqa chiziq hozir juda barqaror ko‘rinadi. Markazda ham balans topildi.

Marokashga qarshi ilk o‘yinda Casemiro yolg‘iz qoldi, maydon markazida haddan tashqari ochiq zonalar paydo bo‘ldi. Tanqidlar yomg‘irdek yog‘ildi, lekin muammo uning o‘zida emas edi. U hech qachon butun maydon bo‘ylab bitta o‘zi pressing va to‘qnashuvlarni yopadigan futbolchi bo‘lmagan, 34 yoshida esa bu umuman mantiqsiz talab.

Keyin sxema o‘zgardi: 4-2-3-1 o‘rniga 4-3-3. Endi Bruno Guimaraes oldinga chiqib ketganida, Casemiro yonida Lucas Paqueta bor. Markaz to‘ldirildi, xavfli bo‘shliqlar yopildi. Haiti va Shotlandiyaga qarshi o‘yinlarda bu darhol sezildi, Yaponiya bilan uchrashuvda esa aynan shu mintaqa hal qiluvchi bo‘lishi mumkin – chunki osiyoliklar hujumda ancha erkin va o‘tkir o‘ynaydigan jamoa.

Statistika ham bu o‘zgarishlarni tasdiqlaydi: uch o‘yinda atigi bitta gol o‘tkazilgan, shu bilan birga yettita gol urilgan. Lekin raqamlar – faqat fon. Braziliya uchun eng muhimi bitta narsa: g‘alabalar davom etishi.

Braziliya endi yana kulyapti

Turnir boshlanishidan oldin mamlakatda kayfiyat og‘ir edi. Savollar ko‘p, ishonch kam. Birinchi o‘yindan keyin xavotir yanada kuchaydi.

Endi esa uchta o‘yindan so‘ng manzara o‘zgargan: jamoa o‘yinidan zavq olayotgan, kelajakka qiziqish bilan qarayotgan xalq bor. Yuzlarda yana tabassum paydo bo‘ldi.

Savol endi boshqacha: bu yangi, pragmatik, moslashuvchan Braziliya qanchaga yetib boradi? Yaponiya javobning birinchi qismi bo‘ladi. Qolganini esa bu jamoaning tempini kim to‘xtata olishi hal qiladi.