Alvaro Arbeloa: “Trufas” laqabli do‘st, Fulhamning yangi xo‘jayini
Xabi Alonso Londonning g‘arbiga, Chelsea boshqaruviga kelgan zahoti ko‘pchilikning ko‘z oldida bitta manzara gavdalandi: navbatdagi bekat, tabiiy ravishda, Alvaro Arbeloa uchun ham shu taraf bo‘lishi kerak edi. U butun futbolchilik va murabbiylik yo‘lida Alonso izidan yurib keldi. Endi esa taqdir ularni bir-biriga qarshi qo‘ymoqda.
Izidan yuruvchi, ammo soyada emas
Deportivo La Coruna, Liverpool, Real Madrid, West Ham United va Ispaniya terma jamoasi safida o‘ynagan sobiq himoyachi do‘stining yo‘l xaritasini deyarli har bosqichda takrorladi. Alonso Anfieldga kelganidan uch yil o‘tib Arbeloa ham u yerda paydo bo‘ldi. Alonso La Roja safida qariyb 50 o‘yin o‘tkazib bo‘lganida, Arbeloa nihoyat milliy terma jamoadan ilk chaqiruvni oldi.
Madridda ham shunday: Alonso akademiyada ishlay boshlaganidan ikki yil o‘tib, Arbeloa ham “La Fabrica”ga murabbiy sifatida qaytdi. O‘tgan yanvarda “Los Blancos” Alonso bilan xayrlashgach, birinchi jamoa boshqaruvi aynan Arbeloaga topshirildi.
Bu yo‘l-yo‘lakayda faqat bitta kichik “istisno” bo‘lgan. Madrid bilan shartnoma imzolashda Alonso bir necha kunga kechikkan, 2017-yil noyabrida esa Behobia–San Sebastian 20 km yugurish marafonida do‘stlik vaqtinchalik raqobatga aylangan. O‘sha yakshanba kuni Fulhamning hozirgi murabbiyi marrani 1:16:53 natija bilan kesib o‘tdi. Alonso esa 1:25:41 bilan yetib keldi. Devor soatida qariyb to‘qqiz daqiqa farq – do‘stlikka kichik, lekin sezilarli chizg‘i.
“Trufas” ortidagi do‘stlik
Ularning munosabati faqat kulgili laqablar bilan o‘lchanmaydi. Har ikkisi bir-biriga yarim mazax, yarim erkalash ohangida “Trufas” deb murojaat qiladi. Sababi oddiy: Liverpooldagi mashg‘ulotlardan birida Alonso pas mashqida do‘stiga qarab, “qanaqa trufas uzatyapsan o‘zi?” deb baqirgan. So‘zma-so‘z tarjimada “trufel”, aslida esa “ahmoqona, sifatsiz paslar” degan ma’noda.
Bu laqab yillar o‘tib yana yuzaga chiqdi. Alonso Real Madrid bosh murabbiyi etib tayinlanganda, Arbeloa ijtimoiy tarmoqlarda shunday yozdi: “Tabriklayman, Trufas. Endigina boshlading, allaqachon tarix yozayapsan. Uying seni kutyapti.” Oxiri Madriddagi tajriba ikkisiga ham kutilganidek ketmadi. Lekin yo‘llari yana bir nuqtada kesishdi – bu safar Londonning g‘arbida.
24-avgust, dushanba. Premier League mavsumining ilk turi. Craven Cottage. Arbeloaning Fulham jamoasi Alonso boshqaruvidagi Chelsea’ni qabul qiladi. Bu nafaqat derbi, balki ikki do‘stning murabbiy sifatida birinchi to‘qnashuvi.
Va bitta narsa aniq: 43 yoshli Arbeloani Alonso soyasidagi “yordamchi qahramon” deb ko‘rish – katta xato.
Qattiqqo‘l, ziyrak, jurnalist ko‘zi bilan
Fulham klub rahbariyati murabbiylik lavozimiga nafaqat sobiq chempion, balki o‘ta talabchan, ziyrak va xarakterli shaxsni olib keldi. U g‘alabalar ham, muxlislar hurmati ham qozonadi. Shu bilan birga, ba’zi raqiblar va hatto hamkasblarining asabini ham chertib turadi.
Arbeloa jurnalistika bo‘yicha tahsil olgan. Bu mayda detal emas. U media qanday ishlashini, qaysi savol qayerdan kelishini, qaysi sarlavha qanday tug‘ilishini juda yaxshi biladi. Matbuot anjumanlarida o‘zini yo‘qotmaydigan, aksincha, savollarni o‘zi boshqarishga urinadigan murabbiy bo‘lishi kutiladi.
Unga hurmat bilan qarash uchun faqat bitta faktning o‘zi kifoya: u Ispaniyaning 2008–2012 yillardagi tarixiy Euros–World Cup–Euros oltin seriyasining har uchala turnirida ham ishtirok etgan. Ammo uning murabbiy sifatida shakllanishi faqat medallar bilan bog‘liq emas.
“La Fabrica”dagi ustoz
Real Madrid akademiyasidagi faoliyati Arbeloaning haqiqiy murabbiy sifatida qanchalik pishganini ko‘rsatdi. “La Fabrica” – nomi shunchaki “zavod” bo‘lishi mumkin, lekin bu zavoddan hamma ham “tayyor mahsulot” bo‘lib chiqmaydi. Talab yuqori, raqobat shafqatsiz.
Arbeloa dastlab eng kichik yosh guruhlarida ishladi, so‘ngra U-15, U-17 va nihoyat B jamoaga yetib bordi. Uning “Juvenil” jamoasi klub tarixidagi kamdan-kam uchraydigan yutuqqa erishdi: uchala mumkin bo‘lgan sovrinni ham qo‘lga kiritdi, liga mavsumini esa mag‘lubiyatsiz yakunladi. Real Madrid yoshlar tizimi uchun bu atigi ikkinchi marta sodir bo‘lgan hodisa edi.
U taktikada bir qolipga yopishib oladigan murabbiy emas. Akademiyada ko‘pincha 4-3-3 tizimini tanladi. Birinchi jamoada esa 4-4-2, 4-2-3-1 va yana o‘sha 4-3-3 o‘rtasida erkin almashdi. “Bosh bo‘lish” istagi baland, lekin “dogmatik” emas. Raqib, tarkib va vaziyatga qarab qaror chiqaradigan murabbiy.
Arbeloaning ishini faqat sovrinlar soni bilan o‘lchash adolatdan bo‘lmaydi. Uning qo‘lidan o‘tgan futbolchilarning keyingi taqdiri ko‘proq gapiradi. Masalan, keng jamoatchilik e’tiboridan chetda qolgan, ammo nihoyatda muhim ikki ism: Nico Paz va Jacobo Ramon. Bu ikki futbolchi Cesc Fabregas boshqaruvidagi Como safida A Seriyada 70 dan ortiq o‘yin o‘tkazdi va klubni tarixda ilk bor UEFA Champions League yo‘liga olib chiqishda muhim rol o‘ynadi. Ular Madridning “La Fabrica” tizimida aynan Arbeloa qo‘l ostida tarbiya ko‘rgan.
Bernabeuda “tayyor” bolalar
Alonso ketganidan so‘ng Arbeloa Real Madrid birinchi jamoasini qabul qilib olganida, klub yaqinda bo‘lgan davrlarda kam uchraydigan hodisaga guvoh bo‘ldi: o‘ta yosh, uyda yetishgan futbolchilar to‘lqini birdan asosiy tarkib eshiklarini taqillatdi.
Thiago Pitarch (18 yosh), Dani Yanez (18), Jorge Cestero (19), Victor Valdepenas (18), Diego Aguado (19) – bularning barchasi birinchi jamoaga tortib chiqildi. Ularga qo‘shimcha ravishda Cesar Palacios (21) va Manuel Angel (22) ham B jamoadan olib chiqilib, debyut imkoniga ega bo‘ldi.
Eng qiziq jihati – ularning qanchalik “tayyor” ko‘rinishi edi. To‘p bilan o‘zini erkin his qiladigan, bosim ostida shoshilmaydigan, Bernabeu va Valdebebasdagi keskin muhitdan cho‘chimaydigan, futbol jihatdan yetuk yigitlar. Bu tasodif emasdi.
LaLiga doirasida Elche ustidan yirik g‘alaba qozonilgan o‘yinda yoshlar sahnaga chiqqanidan so‘ng, Arbeloa Real Madrid TV efirida hissiyotini yashirmadi:
“Men kabi, Madrid akademiyasidan o‘tib, birinchi jamoaga yetib kelgan odam uchun bugungi tun – baxtdan o‘lib ketsam arziydigan kun. O‘yindan keyin Yanez va Aguado bilan gaplashdim – ular akademiyada men murabbiylik qilgan ilk bolalarim edi, 13–14 yoshlarida. Ularga Bernabeuda imkon berish – mening orzum edi. Ustiga-ustak Thiago, Cesar, Gonzalo… bu tuyg‘uni so‘z bilan ifodalash qiyin. Juda baxtliman va faxrlanaman. Bu faqat ularni maydonga tushirish emas, qanday o‘yin ko‘rsatganlari ham muhim. Ko‘rinib turibdiki, men ularni yomon o‘qitmaganman – ular iste’dod, sifat va xarakter ko‘rsatishdi.”
Bu yigitlarning ayrimlari Arbeloa qisqa, ammo shov-shuvli Madrid davrida eng yirik g‘alabalarda asosiy rol o‘ynadi. Jose Mourinho boshqaruvidagi Benfica ustidan Champions League o‘yinida qozonilgan ishonchli g‘alaba, shuningdek, Manchester City’ni turnirdan chiqarib yuborgan o‘sha mashhur to‘qnashuv – klub bir necha hafta oldin mutlaqo tartibsiz ko‘ringan bir paytda sodir bo‘ldi.
Albatta, uning Madrid davri ideal bo‘ldi, deyish mumkin emas. Ammo u o‘ta murakkab, asabiy va siyosiy bosim kuchli bo‘lgan pallada birinchi jamoani boshqara oldi. Bu tajriba Fulhamdagi ishining poydevoriga aylanadi.
Torres bilan kursda, Pique va Casillas bilan sovuq
Arbeloa Ispaniya terma jamoasi safida uchta yirik sovrinni birga qo‘lga kiritganida, old chiziqda Fernando Torres yurgan. Qizig‘i shundaki, ular murabbiylik litsenziyalarini ham bir vaqtda, Ispaniya futbol federatsiyasi va UEFA nazorati ostida qo‘lga kiritdi.
Ammo bu ularning keyinchalik Madrid va Atletico Madrid yoshlar jamoalarini boshqargan paytda tinch-totuv bo‘lishini anglatmadi. Aksincha, derbilar chog‘ida ikkalasi ham yonib ketardi. Do‘stlik – o‘z yo‘liga, lekin maydonda hech kim yon bermasdi.
Xuddi shunday, Arbeloaning Gerard Pique va Iker Casillas bilan munosabatlari ham iliq deyish qiyin. Ular o‘rtasida sovuq shamol esib turadi. Ammo elit murabbiylar do‘st orttirish uchun bu ishga kirishmaydi. Ular g‘alaba uchun yashaydi.
London derbisi: sinov va sadoqat
Endi esa Alonso va Arbeloa yana bir bor bir yo‘lda ketmoqda. Bu safar yo‘l yakunda bir klubda emas, bitta liga ichida, bir shaharning ikki tomonida kesishadi. Chelsea va Fulham o‘rtasidagi derbi har doim shovqinli bo‘lgan, bu safar esa murabbiylar chizig‘ida ham alohida dramatik fon paydo bo‘ladi.
“Trufas” laqabli do‘stlar bir-birining futbol falsafasini yoddan biladi. Ular birga yugurishgan, birga yutishgan, birga yiqilishgan. Endi esa ikkalasi ham o‘z yo‘lini alohida chizishi kerak.
Fulham esa qattiqqo‘l, talabchan va o‘z fikriga ega murabbiyni qo‘lga kiritdi. U Craven Cottage’da nafaqat raqiblarni, balki butun Premier League muhitini ham biroz silkitishi tayin.
Savol shunday: bu safar taqdir yo‘llari ularni yana bir marta bir tomonga olib keladimi yoki Londonning g‘arbida har biri o‘z afsonasini alohida yozadimi?
