Allianz Arena: Yevropa finalining yangi ‘uy’i
Atigi bir yil avval Munichdagi Allianz Arena tomoshabinlari tarixiy kechaga guvoh bo‘lishdi: Paris Saint-Germain Inter Milanni 5:0 hisobida tor-mor keltirib, nihoyat Champions League kubogini ilk bor boshiga ko‘tardi. Shu arenada trofey ko‘tarilganiga ko‘p bo‘lmadi, lekin Yevropaning bosh sahnasi yana qaytib kelishi kutilmoqda. 2028 yilgi final uchun rasmiy nomzod – hozircha yagona: Allianz Arena.
UEFA Ijroiya qo‘mitasi yakuniy qarorni sentabr oyida e’lon qiladi. Kutilmagan burilish bo‘lmasa, Munich tarixda oltinchi marta Yevropa chempionlari taqdirini belgilaydigan shahar bo‘ladi. Uch marta Olympiastadion, 2012 yilda mashhur “Finale dahoam” bilan – Bayern Munich uchun og‘riqli, Chelsea uchun esa afsonaviy penaltilar kechasi bo‘lgan final, so‘ng 2025 yilgi hal qiluvchi o‘yin va endi, chamasi, 2028. Savol tug‘iladi: nega yana shuncha tez?
Cheklangan elita
Javob sodda, lekin yoqimsiz: Yevropada Champions League finali uchun ideal sharoitni taklif qila oladigan stadionlar soni juda kam. Shuning uchun ham Allianz Arena UEFA uchun deyarli “yashash xonasi”ga aylangan yagona maskan emas.
2027 yilgi final Madridning Metropolitano stadioniga berilgan – bu arena 2019 yilda ham finalni qabul qilgan. Londonning Wembley stadioni esa so‘nggi 15 yil ichida uch marta mezbonlik qilgan va endi 2029 yil uchun ham kurashga kirgan. Munich, Madrid, London – bir xil shaharlar atrofida aylanuvchi doira tobora torayib boryapti.
Barcelona va London – 2029 uchun poyga
UEFAning rasmiy talablaridan boshlaylik: tabiiy gazon, 105x68 metr o‘lchamdagi maydon va kamida 70 ming tomoshabinga mo‘ljallangan sig‘im. Sig‘im bo‘yicha 10 foiz chegirma ruxsat etiladi, ya’ni 63 ming o‘rindiq – mutlaq minimum. Bugungi kunda Yevropada 22 ta stadion bu mezonga mos keladi.
Ammo yana bir achchiq haqiqat bor: Rossiya va Ukraina o‘rtasidagi urush sababli Sankt-Peterburg, Moskva yoki Kyiv variant sifatida ham ko‘rilmaydi. Demak, ro‘yxat birdaniga 19 taga tushadi.
Yevropaning eng katta stadioni – Barcelona shahridagi Camp Nou. Uzoq davom etgan rekonstruksiya, kechikishlar va noaniqliklar tufayli u so‘nggi yillarda mezbonlik poygasidan tashqarida qoldi. Endi esa yangi Camp Nou yakuniga yetish arafasida va doimiy nomzod Wembley bilan birga 2029 yilgi final uchun ikkita asosiy da’vogardan biri sifatida tilga olinmoqda. Bu final ham sentabr oyida taqsimlanadi.
Madridning yulduzli, ammo chetga surilgan arenasi
Yevropadagi eng mashhur va qayta qurilgach eng zamonaviy stadionlardan biri – Real Madridning Bernabeu arenasi. Shunga qaramay, u 2010 yildan beri finalni qabul qilgani yo‘q. Sabablar sport maydonidan tashqarida.
Real prezidenti Florentino Perez va UEFA o‘rtasidagi uzoq davom etayotgan keskinlik, Super League atrofidagi mojaro – bu stadionni soyada qoldirayotgan asosiy omillardan biri sifatida ko‘riladi. Bundan tashqari, xuddi shu shaharda Metropolitano kabi UEFAga ko‘proq “mos tushadigan” zamonaviy alternativaning mavjudligi Bernabeu imkoniyatlarini yanada pasaytirib qo‘ydi.
Eski gigantlar va zamonga mos kelmay qolgan arenalar
Milan shahridagi San Siro allaqachon o‘z davrini o‘tab bo‘lgan inshoot sifatida baholanmoqda va yaqin yillarda yangi stadion bilan almashtirilishi kutilmoqda. Rim, Afina va Istanbuldagi qadimiy Olimpiya stadionlari esa – tarixga boy, lekin bugungi kun talablariga javob bermaydigan arenalar. Yugurish yo‘laklari, zamonaviy qulayliklarning yetishmasligi, VIP segment va mehmonlar uchun infrastrukturadagi kamchiliklar – UEFA ko‘zida katta minus.
Shahar infratuzilmasi – yashirin mezon
UEFA rasmiy reglamentda hammasini yozib qo‘ymaydi, lekin qaror ortida doim bir xil omillar turadi: shaharning transport tarmog‘i, yirik aeroportga yaqinlik, mehmonxonalar soni, ayniqsa hashamatli segmentdagi taklif, stadiondagi VIP qutilar soni.
Mana shu nuqtada bir qator yirik arenalar ortda qoladi. Manchesterdagi Old Trafford, Cardiffdagi Millennium Stadium, Marseilledagi Velodrome, Baku Milliy stadioni, Sevilla shahridagi La Cartuja, Dortmunddagi Signal Iduna Park – maydon va atmosfera bo‘yicha a’lo, lekin UEFAning eng yuqori darajadagi finali uchun talab qilinadigan “paket” to‘liq emas deb baholanadi.
Shunga qaramay, Sport Bild xabariga ko‘ra, Dortmund 2029 yildan boshlab Champions League finalini qabul qilish uchun ariza berishni jiddiy o‘ylab ko‘ryapti. Signal Iduna Parkdagi muhitni bilganlar uchun bu orzu emas, balki tabiiy qadamdek tuyuladi. Savol – UEFA bunga tayyormi?
Qisqa ro‘yxat tobora qisqarib boryapti
Ideal sharoitga ega stadionlar ro‘yxati, aslida, juda ixcham. Allianz Arena, Wembley, Metropolitano va 2026 yilgi finalni qabul qiladigan Budapestdagi Puskas Arena bilan bir qatorda faqat uchta jiddiy nom qoladi: Stade de France (oxirgi marta 2022 yilda), Lissabondagi Estadio da Luz (2020 yilda), Berlinning Olympiastadioni (2015 yilda).
Berlin esa yana o‘sha eski muammoga duch keladi – yugurish yo‘lagi maydonni tomoshabinlardan uzoqlashtiradi. Atmosfera bor, tarix bor, lekin UEFA tobora ko‘proq “kompakt”, tomoshabin maydonga yaqin bo‘lgan, VIP segmenti kuchli arenalarga qarab og‘moqda.
Shunday ekan, manzara aniq: Yevropa futbolining eng yirik kechasi uchun nomzodlar ko‘pdek tuyuladi, lekin real variantlar barmoq bilan sanarli. Munich yana sahnaga chiqishga hozir. Savol boshqa: UEFA yangi manzara izlaydimi yoki Champions League finalini bir necha tanish manzillar o‘rtasida aylantirishni davom ettiradimi?
