Belgiyaning yangi avlodi: o‘tish davri va qiyinchiliklar
Jahon chempionati boshlanganda, 30 kun avval, kam odam Belgiyani favoritlar qatoriga qo‘shgan edi. Avvalgi turnirlardagi yulduzlar ketgan, “oltin avlod” davri tugagan, degan gaplar ko‘paygandi.
Keyin Senegal bilan o‘yin keldi. 85-daqiqa, hisob 0:2. Belgiyaning turnirdagi yo‘li deyarli yakunlangandek ko‘rindi.
Ammo shu yerda hammasi o‘zgardi.
Senegal ustidan tarixiy qaytish, so‘ngra mezbon AQShni 4:1 hisobida yer taltaytirib mag‘lub etish – endi “Qizil iblislar” chorak finalda va ishonch bilan.
Endi ular Ispaniya bilan yarim final yo‘llanmasi uchun o‘ynaydi. Bu savol esa o‘z-o‘zidan tug‘iladi: “oltin avlod”ni erta dafn qilishmadimikan?
Eski yulduzlar ketdi, lekin o‘zak saqlanib qoldi
Eden Hazard, Mousa Dembele, Marouane Fellaini, Vincent Kompany – bularning barchasi allaqachon terma jamoa sahnasidan tushib bo‘ldi. Lekin Thibaut Courtois, Romelu Lukaku, Kevin de Bruyne va Axel Witsel hanuz shu yerda. Ular endi boshqacha rol o‘ynayapti.
2014 yilda Braziliyada chorak final, 2018 yilda Rossiyada yarim final. O‘sha paytda bu avlod cho‘qqisida edi. 2022 yil Qatarda esa – halokat: guruh bosqichidayoq Marokash va Xorvatiya ortida qolib ketish.
Courtois bu safar turnir oldidan boshqacha gapirdi: bu yangi davr, dedi. U to‘rtinchi Jahon chempionatida o‘ynayapti, lekin o‘zini avvalgidek “oltin avlod”ning markazida emas, balki yangi jamoaning tayanch ustunlaridan biri sifatida ko‘radi.
Uning so‘zlari hozirgi manzaraga juda mos tushadi. To‘rt nafar “tirik afsona”dan faqat 34 yoshli Courtois turnirning har daqiqasida maydonda bo‘ldi. Qolganlari esa endi doimiy “asosiy” emas.
37 yoshli Witsel – AQSh ustidan g‘alabada atigi bir daqiqa. Lukaku – 33 yoshda, uchta gol urgan, lekin umumiy o‘yin vaqtining yarmidan kamini maydonda o‘tkazgan. U ko‘pincha zaxiradan tushib, 25 yoshli Charles De Ketelaere bosimi ostida holdan toygan himoyachilarni yakuniy zarbalar bilan jazolayapti.
De Bruyne? 35 yoshda, Senegal bilan o‘yinda jarohat oldi. U maydonda bo‘lgan paytda Belgiya uch o‘yindan faqat bittasida g‘alaba qildi. Uning ketidan esa atigi 130 daqiqada ikki o‘yinda yettita gol va ikki g‘alaba.
2018 yil tarkibidan qolgan yana bir ism – Thomas Meunier. Lekin turnir davom etgani sari uning ham daqiqalari qisqarib boryapti.
Bu raqamlar bir narsani ko‘rsatadi: tajribali futbolchilar hanuz muhim, lekin endi ular butun o‘yin yukini emas, hal qiluvchi lahzalarni o‘z zimmasiga olmoqda. Courtois hali ham dunyoning eng kuchli darvozabonlaridan biri, Lukaku gollari bilan jamoani ushlab turibdi, De Bruyne jarohatga qadar eng yorqin o‘yinchilardan edi. Lekin bu endi ularning jamoasi emas – ular bu jamoaning ustozlari.
Rudi Garcianing Belgiyasi: yoshlar yuguradi, “keksalar” yo‘l ko‘rsatadi
Rudi Garcia bu o‘tish davrini ko‘pchilik murabbiylar uddalay olmagan darajada sokin va qat’iyat bilan boshqaryapti. U yoshga yopishib olishni yoqtirmaydi.
Turnir davomida u shunday degandi: to‘rt yetakchini “veteran” deb atash unga yoqmaydi, bu so‘z xunuk eshitiladi. Ular – mamlakat qo‘lida qolgan eng yuqori sifatli futbolchilar, deydi murabbiy. Va ular nimaga qodirligini hozirgi turnir juda aniq ko‘rsatib turibdi.
Ammo bu safar sahnaga boshqalar ham chiqdi. 2014 va 2018 yillardagi bosimni his qilmagan, lekin Yevropaning eng kuchli klublarida pishigan futbolchilar.
Arsenal hujumchisi Leandro Trossard – turnirning eng ijodkor o‘yinchilaridan biri. U raqib darvozasi oldida 17 ta golli vaziyat yaratdi, bu – musobaqadagi eng yuqori ko‘rsatkich. Ikki gol va ikki golli uzatma bilan u zarba berishdan ham, sheriklarini topishdan ham to‘xtamayapti.
De Ketelaere ko‘p gol uradigan forvard emas, lekin ikkita gol va bitta assist bilan, eng muhimi, qanotdagilarga jarima maydoniga tez-tez kirib borish uchun bo‘sh zonalar ochib berayotgani bilan qimmatli.
33 yoshli Hans Vanaken esa hech qachon Belgiya chempionatidan tashqarida o‘ynamagan bo‘lsa-da, bu turnirda bitta gol va ikkita assist bilan o‘zining xalqaro darajada ham tayyor ekanini isbotlamoqda.
Kapitani Youri Tielemans Senegal bilan o‘yinda tenglashtiruvchi va g‘alaba golini o‘zi urdi. Bu nafaqat jamoani turnirda ushlab qoldi, balki butun safarning ruhiy burilish nuqtasiga aylandi.
25 yoshdan kichiklar: hali yulduz emas, lekin sahna ochiq
Belgiyaning hozirgi tarkibida 25 yosh va undan kichik 13 futbolchi bor. Hozircha ulardan faqat Manchester City qanot o‘yinchisi Jeremy Doku yuqori darajadagi yulduz sifatida ko‘riladi.
Ammo bu – hozircha. Diego Moreira va Matias Fernandez-Pardo qanotda katta potensial ko‘rsatayapti. Aston Villa yarim himoyachisi Amadou Onana esa AQShga qarshi o‘yinda ACL jarohati olguncha markazda juda ishonchli ko‘rinayotgandi. Uning yo‘qligi og‘ir zarba, lekin bu ham boshqa yoshlar uchun imkon.
Bu avlod hali to‘liq shakllanmagan. Ular o‘sish jarayonida, sahnada esa yonlarida Lukaku, De Bruyne, Witsel va Courtois turibdi. Odatda bunday o‘tish davrida terma jamoalar qiynaladi, natijalar tushib ketadi. Belgiyada esa aksincha – tajriba va energiya bir-birini to‘ldiryapti.
Bir terma jamoa, ikki til, bitta yechim: inglizcha
Belgiya terma jamoasi maydondan tashqarida ham murakkab tizim. Shimolda golland tilida so‘zlashuvchilar, janubda fransuz tilida so‘zlashuvchilar. Kimdir ikkalasini ham biladi, kimdir yo‘q.
Shu sababli jamoa ichida umumiy til sifatida ko‘pincha inglizcha ishlatiladi. Bu – tasodif emas, strategiya.
Til – Belgiyada juda nozik masala, u siyosat va shaxsiylik bilan chambarchas bog‘liq. Bir tomonni ikkinchisiga moslashishga majburlash muammolar keltirishi mumkin. Shuning uchun neytral yo‘l tanlangan: ingliz tili.
Yosh futbolchilarning aksariyati ingliz tilida ravon gapiradi, ko‘pchiligi ingliz tilida so‘zlashuvchi ligalarda o‘ynaydi. Kichik guruhlarda, shaxsiy suhbatlarda ular o‘z ona tillariga qaytadi, lekin umumiy kiyinish xonasi, umumiy yig‘ilishlar – bitta maydon, bitta til. Bu ham jamoaning ichki muvozanatini saqlab turayotgan omillardan biri.
Endi navbat Ispaniyaga – va bu safar rollar boshqacha
Chorak finalda raqib – Ispaniya. Texnikasi, pressing madaniyati, to‘p nazoratidagi ustunligi bilan tanilgan jamoa. Belgiyaga bu safar nafaqat taktik, balki ruhiy chidamlilik ham kerak bo‘ladi.
Bu o‘yinda Lukaku va uning avloddoshlari endi faqat gol urish yoki seyv qilish bilan cheklanmaydi. Ularning so‘zlari, kiyinish xonasidagi nutqlari, maydondagi imo-ishoralari ham hal qiluvchi bo‘lishi mumkin. Qaysi tilda gapirishlari muhim emas – inglizcha, fransuzcha yoki gollandcha. Muhimi, bu gaplar yoshlar ongiga qanday kirib boradi.
Bu jamoa endi “oltin avlodning oxirgi urinishlari” haqida emas. Bu – o‘tmish yulduzlari endi otalarcha rolga o‘tayotgan, o‘rinbosarlarini qo‘llab, ularni sahnaga chiqarayotgan terma jamoa.
Savol endi boshqacha: bu yangi Belgiyani chindan ham cho‘qqiga olib chiqadiganlar kim bo‘ladi – hali ham eski g‘oyib bo‘lmagan yulduzlarmi yoki nihoyat o‘z so‘zini aytishga tayyor bo‘lgan yangi avlodmi?
