2026 yilgi Wafcon: Afrika futbolining yetti yulduzi

2026 yilgi Women’s Africa Cup of Nations yakshanba kuni start oladi. Chempionlik nishonini himoya qilayotgan Nigeriya safarda, lekin bosimning katta qismi yana mezbon Marokash yelkasida. Atlas Lionesses ketma-ket uchinchi marta o‘z uyida turnir o‘tkazyapti va ikki marta finalda kuyib qolgan jamoa endi nihoyat kubokni ko‘tarishni orzu qiladi.

Bu safar turnirning narxi yanada baland: yarim finalga chiqqan to‘rtta jamoa 2027 yilgi Fifa Women’s World Cup yo‘llanmasini qo‘lga kiritadi. Demak, har bir zarba, har bir seyv, har bir xato – Braziliyaga olib boradigan yo‘lning bir bo‘lagi.

Quyida Afrika qit’asini larzaga keltirishi mumkin bo‘lgan yetti futbolchi.

Rasheedat Okoronkwo – Nigeriyaning hal qiluvchi quroli

AFC Toronto hujumchisi o‘tgan yili Nigeriyaning rekord darajadagi o‘ninchi chempionligining yuragida turgan edi. Ikki gol, olti golli uzatma – raqamlar allaqachon ko‘p narsani aytadi. Ammo uning ta’siri statistikadan ham kattaroq bo‘ldi.

U chorak finaldan boshlab asosiy tarkibda maydonga tushdi va ijodkorlikni sovuqqon yakunlash bilan birlashtirdi. Finalda mezbon Marokashga qarshi hisob 0:2 bo‘lib turganida, hamma narsa qo‘ldan ketayotgandek ko‘rindi. Shunda 29 yoshli futbolchi penalti nuqtasiga keldi va muzdek xotirjamlik bilan aniq zarba berdi. O‘sha zarba Nigeriyaning qaytishiga uchqun bo‘ldi.

Keyin u Folashade Ijamilusi kiritgan hisobni tenglashtiruvchi golga uzatma berdi, so‘ngra Jennifier Echegini so‘nggi daqiqalardagi g‘alaba to‘piga ham assist yozdirib, aql bovar qilmas qaytishni yakunladi.

Shunga qaramay, o‘tgan yili u CAF mukofotlaridan kutilmaganda chetda qoldi. Bu e’tiborsizlik endi uning uchun alohida yonilg‘iga aylangan. Katta sahnada yana bir bor o‘zini ko‘rsatish uchun bundan yaxshi motivatsiya kerak emas.

Tabitha Chawinga – Malavi tarixining bayroqdori

Malavi ilk bor Wafcon final bosqichida qatnashadi. Reytingda eng past o‘rindagi jamoalardan biri, lekin ularning hujum chizig‘ida OL Lyonnes forvardi turgani raqiblarni hushyor bo‘lishga majbur qiladi.

U o‘tgan mavsumda Fransiyada klubiga beshinchi ketma-ket chempionlikni taqdim etishda muhim rol o‘ynadi. 2023 yilda, Paris St-Germain safida bo‘lganida, u UEFA Champions League musobaqasida o‘ynagan va gol urgan ilk malavilik ayol sifatida tarixga kirdi.

30 yoshli hujumchi bu safar hujum chizig‘ida singlisi Temwa bilan yonma-yon maydonga tushishi kutilmoqda. Ularning oldida esa shafqatsiz guruh: Nigeriya, Zambiya va Misr.

U uzoq kutilgan bu turnir haqida shunday degan:

«Africa Cup of Nations turniriga yo‘llanma olishni uzoq kutdim. Yevropada katta o‘yinlarda o‘ynayman, lekin qizlarga doim aytaman: ‘uyalmanlar, qo‘rqmanglar’. Boshlashni va nimalarga qodir ekanimizni ko‘rishni sabrsizlik bilan kutyapmiz».

Malavi uchun bu nafaqat debyut, balki butun mamlakat futbol tarixini qayta yozish imkoniyati. Va bu sahnada bosh rol aynan Chawingaga tegishli.

Ghizlane Chebbak – uchinchi urinish, so‘nggi imkonmi?

Atlas Lionesses sardori uchun bu turnir boshqacha ohangga ega. 35 yoshli Chebbak o‘tgan yilgi finalda Nigeriyaga qarshi hisobni ochgan, lekin yakunda Marokash yana kumush medallar bilan cheklangan.

Shu bilan birga, u beshta gol bilan turnir to‘purari bo‘ldi. 2022 yilda ham u eng ko‘p gol urgan futbolchilar qatorida edi, o‘shanda finalda Marokashni Janubiy Afrika to‘xtatib qo‘ygandi.

Al-Hilal hujumchisi noyabr oyida Afrika yil futbolchisi unvonini qo‘lga kiritdi. Endi esa u yanada noyob tarix ortidan quvmoqda.

Uning otasi Larbi 1976 yilda erkaklar o‘rtasidagi Africa Cup of Nations turnirida Marokashga chempionlik olib kelgan jamoa a’zosi bo‘lgan. Chebbak uchun bu uchinchi final bosqichi ketma-ket va, ehtimol, so‘nggi katta imkon. Agar u nihoyat kubokni ko‘tarsa, bitta oila ichida ikki avlodning Afrika chempioniga aylanishi – qit’a futboli tarixida kam uchraydigan voqea bo‘ladi.

Savol ochiq: bu safar omad yuz o‘giradimi?

Annette Awuor – Keniya darvozasidagi oxirgi qal’a

Harambee Starlets uchun bu turnir – o‘z chegaralarini qayta belgilash imkoniyati. Ularning muvaffaqiyati, avvalo, darvozabon Annette Awuor qo‘lidagi qo‘lqoplarga bog‘liq bo‘ladi.

27 yoshli posbon o‘tgan yil fevralida Tunisga qarshi birinchi saralash bosqichining javob uchrashuvida ikkita penalti qaytarib, Keniyani 2016 yildan keyingi ilk bor final bosqichiga olib chiqqan asosiy qahramonlardan biri bo‘ldi.

U ikki yil avval Ruminiyaning Farul Constanta klubiga ko‘chib o‘tgach, ikki marta ketma-ket chempionlikni tatib ko‘rdi va xalqaro tajribasini sezilarli oshirdi.

Dunyo reytingida 128-o‘rinda turgan Keniya – bu turnirdagi ikkinchi eng past ko‘rsatkich. Ular Marokash, Jazoir va Senegal bilan murakkab A guruhiga tushgan. Shunday sharoitda har bir seyv, har bir to‘pni qaytarish – nafaqat ochkolar, balki o‘zlariga bo‘lgan ishonch uchun ham kurash.

Agar Awuor yana bir bor saralashdagidek darajada o‘ynasa, Keniya kutilmagan holda pley-offga chiqadigan jamoaga aylanishi hech gap emas.

Habiba Ghazi – Misrning maydondagi miyasi

Misr so‘nggi bor Wafcon turnirida qatnashganida, Habiba Ghazi atigi 14 yoshda edi. Shunga qaramay, u allaqachon Cleopatras tarkibiga kiritilgan, faqat maydonga tushishga ulgurmagan edi.

Oradan o‘n yil o‘tdi. Endi u Al Ahly yarim himoyasining markazida, boshidan og‘ir sinovlarni o‘tkazib qaytdi. Uch yil avval oldingi xochsimon bog‘lamni uzib olganidan keyin, u uzoq reabilitatsiya va qaytish yo‘lini bosib o‘tdi.

Endi esa ilhomni o‘z mamlakatining erkaklar jamoasidan olmoqda. Misr erkaklar terma jamoasi 2026 yilgi Fifa World Cup musobaqasida nimchorak finalga qadar yetib bordi va bu natija ayollar jamoasi uchun ham kuchli signalga aylandi.

Ghazi buni shunday ifodalagan:

«Bu – ayollar jamoasi uchun oladigan eng katta motivatsiya. Ular yuragimizni quvonchga to‘ldirdi. Endi bizda katta mas’uliyat bor – ilhom berish va Misr ayollar futboli merosini, ayniqsa Afrika sahnasida, davom ettirish».

U maydon markazida o‘yin ritmini belgilaydigan, pressingni boshqaradigan, hujumni boshlaydigan futbolchi bo‘lishi kutilmoqda. Misr uzoq tanaffusdan keyin qaytmoqda va bu qaytishning markazida aynan Ghazi turibdi.

Eliana da Luz – yarim kunlik ish, to‘liq vaqtdagi sardorlik

Bu yilgi turnirning ikkinchi debyutanti – Cape Verde. Ularning ayollar terma jamoasi ilk xalqaro o‘yinini atigi 2018 yilda o‘tkazgan. Shunga qaramay, oradan ko‘p o‘tmay, ular qit’a sahnasiga chiqishdi.

Bu safarning boshida esa chap qanot himoyachisi Eliana da Luz turibdi. U jamoaning ilk kunlaridan beri tarkibda, 2020 yildan beri esa sardorlik bog‘ichini taqib keladi.

Da Luz faqat futbolchi emas. U tizimlar va kompyuter injiniringi bo‘yicha diplomga ega, butun terma jamoa esa yarim stavkali, part-time futbolchilardan iborat. Ammo bu ularning ishtiyoqini kamaytirmagan, aksincha, har bir o‘yinni hayotdagi noyob imkoniyatga aylantirgan.

Praia shahridagi Seven Stars klubi bilan u ko‘plab ichki chempionliklarni qo‘lga kiritgan. Saralashda esa u nafaqat himoyachi, balki hal qiluvchi hujumchi ham bo‘ldi. Birinchi bosqichda Gvineyaga qarshi ikki o‘yinning har ikkalasida ham gol urdi, umumiy hisobda 6:3 bilan g‘alaba qozonishga yordam berdi.

Keyin esa eng muhim zarba keldi. Bamako safarida ular Mali ustidan kutilmagan g‘alabaga erishib, final bosqichiga yo‘l oldi. Mali ham reytingi tufayli finalga chiqqani uchun, endi bu ikki jamoa yana bir bor to‘qnash keladi. Da Luz uchun bu nafaqat sportiy, balki ramziy duel – kichik orol davlati katta futbol an’anasiga ega mamlakatga qarshi.

Afrika sahnasi, Braziliyaga yo‘l va yangi qahramonlar

Wafcon bu safar oddiy qit’a chempionligidan ko‘proq narsa. Bu – Braziliyaga yo‘l, tarixni qayta yozish, e’tiborsiz qolgan yulduzlar uchun o‘zini butun dunyoga tanitish imkoniyati.

Rasheedat Okoronkwo o‘z nomini yana bir bor oltin harflar bilan yozadimi? Tabitha Chawinga Malavi uchun imkonsizdek ko‘ringan darvozalarni ochadimi? Ghizlane Chebbak nihoyat otasining izidan borib, kubokni ko‘taradimi?

Bu savollarga javobni yaqin haftalarda bilamiz. Bitta narsa aniq: Afrika futbolining kelajagi aynan shu maydonlarda, shu yuzlarda, shu lahzalarda shakllanadi.